Đề xuất phân cấp cho công an tỉnh thực hiện thẩm định công trình loại III

Ngày 5/11 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Phân định rõ trách nhiệm trong bảo đảm an ninh hạt nhân

Cho ý kiến về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, đối chiếu với pháp luật về năng lượng nguyên tử, đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) cho rằng, Điều 33 Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025, cơ sở hạt nhân bao gồm nhà máy điện hạt nhân, cơ sở vận hành lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu và các cơ sở thuộc chu trình nhiên liệu hạt nhân. Đối với nhà máy điện hạt nhân và lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu, Điều 11 Nghị định số 316/2025/NĐ-CP đã quy định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan trong công tác bảo đảm an ninh hạt nhân.

Theo đó, khoản 6 giao Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết yêu cầu bảo đảm an ninh hạt nhân và kế hoạch bảo đảm an ninh. Khoản 7 giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các cơ quan liên quan tổ chức đánh giá mối đe dọa về an ninh đối với nhà máy điện hạt nhân, lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu.

Trong khi đó, điểm a khoản 8 giao Bộ Công an hướng dẫn chủ đầu tư, tổ chức vận hành thực hiện pháp luật về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia và phòng, chống khủng bố; điểm b khoản 8 quy định Bộ Công an phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ thẩm định kế hoạch bảo đảm an ninh hạt nhân.

Bà Anh nhận thấy pháp luật chuyên ngành đã có sự phân định trách nhiệm giữa các Bộ. Tuy nhiên, khi đối chiếu với điểm b khoản 2 và khoản 3 Điều 35 dự thảo Luật, cần làm rõ hơn phạm vi thực hiện một số nhiệm vụ có nội dung giao thoa. Bởi lẽ, đối với nhà máy điện hạt nhân, các biện pháp bảo vệ thực thể, kiểm soát ra vào, bảo vệ hệ thống điều khiển trước nguy cơ tấn công mạng và ứng phó với hành vi phá hoại vừa phục vụ yêu cầu bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, vừa là những nội dung thuộc yêu cầu bảo đảm an ninh hạt nhân theo pháp luật chuyên ngành.

“Khi dự thảo Luật giao lực lượng bảo vệ của Bộ Công an trực tiếp hoặc hướng dẫn xây dựng phương án, kế hoạch bảo vệ và chủ trì hướng dẫn áp dụng các biện pháp kỹ thuật, thì phạm vi nhiệm vụ này được phân định như thế nào với trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc quy định yêu cầu bảo đảm an ninh hạt nhân, đánh giá mối đe dọa và thẩm định kế hoạch bảo đảm an ninh hạt nhân?”, bà Anh nêu vấn đề, đồng thời cho hay phương án bảo vệ công trình theo dự thảo Luật và kế hoạch bảo đảm an ninh hạt nhân theo pháp luật chuyên ngành có những nội dung tương đồng. Nếu không xác định rõ mối quan hệ giữa hai loại kế hoạch này, có thể dẫn đến trùng lặp trong đánh giá, xây dựng, thẩm định và tổ chức thực hiện, hoặc khó xác định trách nhiệm khi phát sinh tình huống đe dọa an ninh.

Từ những phân tích trên, bà Anh đề nghị, làm rõ mối quan hệ giữa phương án, kế hoạch bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia với kế hoạch bảo đảm an ninh hạt nhân theo pháp luật chuyên ngành; bảo đảm thống nhất trong đánh giá mối đe dọa, xây dựng, thẩm định và tổ chức thực hiện các biện pháp bảo vệ.

Giải quyết hài hòa giữa bảo đảm an ninh quốc gia từ sớm, từ xa với cải cách hành chính

Đại biểu Quốc hội Hoàng Quốc Khánh (Đoàn Lai Châu), đề cập đến quy định về bảo vệ công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia trong giai đoạn đầu tư (Điều 30). Theo ông Khánh, tại Khoản 1 Điều 30, dự thảo quy định khi thẩm định chủ trương đầu tư đối với các loại công trình quy định tại Điều 7, cơ quan chủ trì thẩm định dự án đầu tư có trách nhiệm “lấy ý kiến của Bộ Công an”, về xác định yêu cầu đưa công trình vào Danh mục công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, bao gồm cả Công trình loại III thuộc phạm vi quản lý của 1 tỉnh, thành phố.

Tuy nhiên, về công trình loại III, ông Khánh đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, nên phân cấp cho Công an tỉnh thực.

Lý giải cho đề xuất trên, ông Khánh cho rằng, tại Điều 21 và Điều 24, Quốc hội đã phân quyền rất rõ: Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định đưa công trình loại III vào Danh mục, Công an cấp tỉnh là cơ quan chủ trì thẩm định hồ sơ. Việc Điều 30 lại buộc cơ quan thẩm định địa phương phải xin ý kiến của Bộ Công an ngay từ khâu chủ trương đầu tư sơ bộ là mâu thuẫn nội tại, tạo cơ chế "tiền kiểm dồn lên Bộ, hậu kiểm lại đưa về cho địa phương".

“Mặc dù là thủ tục phối hợp nội bộ, nhưng nếu thủ tục kéo dài thì tiến độ thẩm định dự án vẫn bị chậm trễ, ảnh hưởng trực tiếp đến giải ngân vốn đầu tư công và cơ hội của nhà đầu tư. Trong khi số lượng công trình nhóm 3 trên cả nước là rất lớn. Nếu toàn bộ dồn về các Cục nghiệp vụ của Bộ Công an thì quá tải là điều khó tránh khỏi”, ông Khánh nêu vấn đề.

Để giải quyết hài hòa giữa yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia từ sớm, từ xa với yêu cầu cải cách hành chính, ông Khánh đề nghị phân cấp rất rõ ràng theo hướng: Bộ Công an Ban hành danh mục khung, quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện an ninh làm căn cứ để xác định yêu cầu đưa công trình vào Danh mục công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, thực hiện  thống nhất trên toàn quốc.

Còn lại phân cấp để Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương là cơ quan trực tiếp thẩm định, cho ý kiến đối với các dự án công trình loại III tại địa phương dựa trên bộ tiêu chí và danh mục khung đã được Bộ Công an ban hành. “Cách làm này vừa phát huy được tính chủ động, am hiểu địa bàn tác chiến của Công an địa phương, vừa bảo đảm sự kiểm soát chuyên môn chặt chẽ theo đúng "thước đo" thống nhất của Bộ Công an, không lo ngại việc buông lỏng quản lý”, ông Khánh nói.