Đổi mới hoạt động của Mặt trận trong mô hình chính quyền 2 cấp tại TPHCM

“Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”

Theo ông Phùng Thái Quang - Trưởng Ban Tổ chức, kiểm tra Cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM, thành phố mới sau sáp nhập tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu có những đặc điểm văn hóa, phong tục, nhu cầu xã hội khác với thành phố trước đây; địa bàn phân tán, số lượng đơn vị hành chính cấp xã lớn, dân số đông, đa số là người lao động nhập cư.

Ông Quang cho biết, về cơ cấu hiện tại, Cơ quan Ủy ban Mặt trận TPHCM có 10 ban chuyên môn giúp việc gồm: 5 ban tham mưu chung và 5 ban tham mưu đặc thù của các tổ chức chính trị - xã hội. Bên cạnh đó, được giao 457 biên chế và 15 biên chế Trung tâm Thanh thiếu nhi. Hiện nay, thành phố có 27 Hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ tương đương với lượng biên chế là 287 người. Tổng số hội viên sau sáp nhập là 3 triệu hội viên trên tổng dân số 14 triệu người. “Mô hình mới, khối lượng công việc tăng đòi hỏi cán bộ MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội ở cấp xã phải có trình độ chuyên môn, năng lực phù hợp, yêu cầu nhiệm vụ cao hơn trước đây”- ông Quang nói.

Để hoạt động có hiệu quả, lãnh đạo Mặt trận thành phố xác định phân cấp, phân công nhiệm vụ được thực hiện theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”, gắn với đề cao vai trò người đứng đầu, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Ban Thường trực và Thủ trưởng Cơ quan đối với các ban tham mưu, giúp việc. Qua đó, bước đầu hình thành cơ chế vận hành theo hướng tập trung, thống nhất, linh hoạt, phù hợp với mô hình tổ chức mới.

Đặc biệt, Mặt trận thành phố xác định đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những giải pháp trọng tâm để đáp ứng được tiến độ và chất lượng công việc.

Ngoài ra, Mặt trận thành phố tiến hành đổi mới phương pháp làm việc của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên và người lao động trong toàn Đảng bộ theo tác phong chuyên nghiệp, tập trung ưu tiên sử dụng văn bản điện tử; chuyển đổi toàn bộ tài liệu giấy sang định dạng số PDF và ứng dụng hệ thống lưu trữ trên nền tảng đám mây; khuyến khích sử dụng các phần mềm trí tuệ nhân tạo phù hợp với công việc chuyên môn.

Ông Nguyễn Quốc Việt - Chánh Văn phòng Cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM cho biết, đến nay, việc thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động của Mặt trận thành phố đã đạt được những kết quả cơ bản như: sử dụng tốt các công cụ quản lý văn bản điện tử, hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp; triển khai các kênh truyền thông số; ứng dụng công nghệ số trong một số chiến dịch vận động an sinh xã hội… “Công nghệ được Mặt trận áp dụng đã phục vụ người dân tốt hơn, hướng tới một Nhà nước kiến tạo, thông minh và “không khoảng cách”, người dân được hưởng dịch vụ công không giấy tờ, nhanh chóng và cá nhân hóa theo nhu cầu. Tạo ra nền tảng vững chắc để chuyển đổi từ mô hình làm việc truyền thống sang mô hình "Mặt trận Tổ quốc số" hiện đại” - ông Việt đánh giá.

Ông Trần Thanh Bình – Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Thủ Đức (TPHCM) cho biết: Thời gian qua, Mặt trận phường phối hợp với UBND phường tổ chức ngày hội công nghệ số Thủ Đức – Thu Duc Digital Day 2025, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đô thị thông qua bản đồ số 3D và ứng dụng Zalo mini App với nhiều tiện ích trải nghiệm dịch vụ công trực tuyến tiện lợi. Đồng thời, phường tổ chức lớp học “Bình dân học vụ số” hướng dẫn người dân làm quen với các kỹ năng số cơ bản và áp dụng công nghệ vào sinh hoạt hằng ngày, với mục tiêu hỗ trợ tối thiểu 2.000 hộ kinh doanh mỗi năm trong các thủ tục đăng ký, thuế, hóa đơn điện tử và chữ ký số, trực tiếp hướng dẫn người dân, nhất là người cao tuổi, tiếp cận công nghệ.

Ngoài ra, Mặt trận phường Thủ Đức còn phối hợp tổ chức mô hình “Tổ công tác 3 trong 1” Lắng nghe - Tuyên truyền - Hỗ trợ người dân”, các lực lượng “đi từng ngõ, gõ cửa từng nhà”, lắng nghe những khó khăn, vướng mắc, tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị của người dân để nắm bắt vấn đề nổi cộm, bức xúc, mâu thuẫn để kịp thời vận động, giải quyết với phương châm “từ mâu thuẫn to thành mâu thuẫn nhỏ, từ mâu thuẫn nhỏ thành không còn mâu thuẫn”.

Linh hoạt cách làm để đáp ứng yêu cầu mới

Ông Trần Thanh Sang – Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam phường Bình Hòa chia sẻ, sau ngày sáp nhập đã quy tụ được các tổ chức chính trị - xã hội về một mối, điều này đã tạo điều kiện để các phong trào được tổ chức sâu, rộng hơn. Việc áp dụng hệ thống 2 cấp cũng tạo được nhiều lợi thế, điển hình là các chủ trương, chỉ đạo của thành phố trước đây thay vì phải qua khâu trung gian cấp huyện thì hiện tại sẽ đến được trực tiếp phường, phường sẽ tiếp nhận và triển khai kịp thời.

Tuy nhiên, hoạt động của Mặt trận phường cũng gặp không ít khó khăn, trong đó lớn nhất là lượng việc rất nhiều bởi phường vừa làm nhiệm vụ cũ vừa làm luôn phần lớn việc của cấp huyện, trong khi yêu cầu chất lượng ngày càng phải được nâng lên.

Theo ông Sang, để đáp ứng được công việc trong tình hình hiện nay yếu tố đầu tiên vẫn phải là con người, vì vậy phường phải lựa chọn những nhân sự có kinh nghiệm và nghiệp vụ cao, tâm huyết với nghề; áp dụng tối đa khoa học, công nghệ. “Nhờ triển khai đồng bộ, kịp thời mà các hoạt động của Mặt trận được chuyển biến rõ rệt, có sức lan toả cao, đem lại lợi ích kịp thời cho người dân”, ông Sang khẳng định.

Cũng nằm trong việc đổi mới phương thức, sáng tạo trong hoạt động, phường Bình Hoà đang xây dựng mô hình “QR 24/7 – Lắng nghe nhân dân Bình Hòa”. Hoạt động này nhằm tiếp nhận những tâm tư, nguyện vọng, vấn đề bức xúc trong quần chúng nhân dân. Từ đó, tham mưu cho cấp ủy đảng và các cơ quan có thẩm quyền giải quyết hiệu quả hơn cho người dân.

Ông Lê Trung Hiếu - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Bình Tân cho hay, sau sáp nhập, địa bàn rộng, Mặt trận phường đã đưa ra sáng kiến kết hợp các cuộc họp cả trực tiếp và áp dụng trực tuyến. Đặc biệt, phân chia cụm thi đua trong hoạt động, đây là phương thức mới, lần đầu tiên được tổ chức ở cấp khu phố. Tại các cụm, các khu phố cùng làm với nhau, đỡ tốn nguồn lực, thời gian được rút ngắn, hiệu quả cao hơn.

Về nhân sự, các cán bộ được sắp xếp theo sở trường công tác nên phát huy được kinh nghiệm và chuyên môn của từng người. Phường Bình Tân cũng có sáng kiến mở ứng dụng “Bình Tân mặt trận số”, trợ lý về công tác Mặt trận, để người dân phản ánh liền trên đó, thông tin của người dân được bảo mật; sau khi tổng hợp, Mặt trận đề nghị các cấp trả lời và phản hồi trả lời cho người dân, việc này cũng hạn chế việc người dân phải đi lại nhiều lần.

Theo ông Hiếu, sau sắp xếp, nhờ có những nhân sự chất lượng mà hoạt động của Mặt trận phường đem lại hiệu quả cao. Cụ thể trong quý đầu tiên mặc dù gặp khó khăn nhưng lượng việc được hoàn thành ở mức cao khoảng 90%, trong đó hoàn thành tốt tổ chức đại hội Mặt trận phường; quý IV/2025 và quý I/2026 khối lượng công việc được hoàn thành tới 95%, trong đó có nhiệm vụ tham gia tổ chức bầu cử.

Hiện số lượng biên chế của Mặt trận phường Bình Tân có 8 công chức, trong khi trung bình các phường từ 10 - 12 người, do đó áp lực công việc lên cán bộ. Ông Hiếu đề nghị, cần phân bổ thêm lượng công chức cho Mặt trận phường. Bên cạnh đó, công đoàn trực thuộc Mặt trận phường hiện là công đoàn cơ sở, các công đoàn khác trên địa bàn lại trực thuộc thành phố nên cũng gặp không ít khó khăn trong công tác phối hợp. Ông Hiếu kiến nghị cần tăng khoản trợ cấp cho cán bộ khu phố, cán bộ không chuyên trách.

Bà Lâm Hoàng Thùy Trang – Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Dĩ An (TPHCM) cho hay: Địa phương được sáp nhập gồm các phường cũ, gồm: Dĩ An, An Bình và 6 khu phố thuộc phường Đông Hiệp, sau 1/7/2025, cơ quan có 30 người, qua quá trình tinh giảm, nghỉ chế độ, hiện tại còn Mặt trận phường còn 25 người. Để đáp ứng được việc lớn của địa phương đông dân nhất thành phố, phường Dĩ An đã chọn những người có kinh nghiệm, tâm huyết với nghề nhất. Bên cạnh kiện toàn nhân sự, phường đẩy mạnh phương thức số hoá, áp dụng công nghệ cao, trang bị thêm máy tính, tập huấn, bổ sung kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ.

Cũng nhờ hợp nhất các phong trào được thực hiện sâu, rộng hơn; việc áp dụng vận hành 2 cấp nên các chủ trương, chỉ đạo từ trên tới phường được tiếp nhận nhanh hơn, nhân dân hết sức đồng tình ủng hộ, tiếng nói của quần chúng được phản ánh kịp thời. Nhờ vậy mà các hoạt động của Mặt trận phường đạt kết quả cao, đáp ứng được yêu cầu tình hình mới.