Dư âm “Bản hùng ca trên sông”

Đây là lời tri ân sâu sắc gửi tới các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong, dân quân và nhân dân đã kiên cường chiến đấu, hy sinh tại phà Gianh - cảng Gianh trong những năm tháng khốc liệt từ 1964 đến 1973.

Chương trình là một trong chuỗi hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026).

Từ điểm nhìn của hiện tại, chương trình mở ra một trường đoạn ký ức sống động, nơi lịch sử không còn nằm trên trang sách mà được tái hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật đa chiều. Dòng sông Gianh - vốn hiền hòa trong đời sống hôm nay - trở thành chứng nhân của một “tọa độ lửa” năm xưa, nơi từng oằn mình trong bom đạn, nơi hội tụ của mất mát, lòng quả cảm và khát vọng thống nhất đất nước.

Điểm đáng chú ý của “Bản hùng ca trên sông” là cách tiếp cận lịch sử giàu chiều sâu nhưng không khô cứng. Thay vì lối kể minh họa đơn tuyến, chương trình được dàn dựng như một hành trình nghệ thuật nhiều lớp, kết hợp hài hòa giữa yếu tố chính luận, thực cảnh, âm nhạc và nghi lễ tri ân. Chính sự đan xen này đã tạo nên một không gian vừa trang nghiêm, vừa giàu cảm xúc, có sức lan tỏa mạnh mẽ tới người xem.

Chương trình được kết cấu thành 3 chương, tạo nên mạch cảm xúc xuyên suốt từ nhận thức đến tri ân và suy ngẫm. Mở đầu là chương “Tọa độ lửa”, tái hiện vị trí chiến lược đặc biệt của phà Gianh - cảng Gianh trong hai cuộc kháng chiến, đặc biệt là thời kỳ chống chiến tranh phá hoại của không quân và hải quân Mỹ. Chương hai - “Đầu đội bom - chân bám phà” - đi sâu vào con người, làm nổi bật yếu tố cảm xúc và tư tưởng. Đây được xem là phần trung tâm của toàn bộ chương trình. Thông qua hoạt cảnh, phóng sự và các tiết mục nghệ thuật, hình ảnh quân và dân hai bên bờ sông Gianh hiện lên chân thực và xúc động… Khép lại chương trình là chương “Nỗi nhớ dòng sông”, đưa khán giả trở về với không gian tri ân, tưởng niệm và suy ngẫm. Không dừng lại ở việc tái hiện quá khứ, phần cuối mở ra thông điệp nhân văn sâu sắc về trách nhiệm của hôm nay đối với những hy sinh của cha anh.

Một trong những điểm đặc sắc làm nên sức hút của chương trình chính là không gian biểu đạt được mở rộng đa chiều. Không bó hẹp trong sân khấu truyền thống, “Bản hùng ca trên sông” tận dụng chính cảnh quan thực của sông Gianh, bến phà, tượng đài chiến thắng và khu tưởng niệm để tạo nên một “sân khấu sống”. Trong đó, dòng sông không chỉ là bối cảnh mà trở thành một nhân vật trung tâm, mang trong mình ký ức và câu chuyện lịch sử.

Âm nhạc cũng là một trụ cột quan trọng của chương trình. Không đơn thuần là yếu tố phụ trợ, âm nhạc được sử dụng như một phương tiện kể chuyện, góp phần dẫn dắt cảm xúc và nâng đỡ chiều sâu tư tưởng. Mạch âm nhạc được xây dựng có chủ đích, chuyển từ những giai điệu trầm lắng, hoài niệm sang những thanh âm bi tráng, hào sảng, tương ứng với từng chặng của hành trình nghệ thuật.

Nhiều ca khúc quen thuộc, giàu sức gợi được lựa chọn như “Hy vọng”, “Lời người ra đi”, “Quảng Bình quê ta ơi”, “Vui mở đường”, “Miền xa thẳm”, “Trở về dòng sông tuổi thơ”, “Linh thiêng Việt Nam” và “Đường chúng ta đi”. Sự góp mặt của các nghệ sĩ như NSND Thu Hiền, NSƯT Lan Anh, Tùng Dương, Hương Tràm, Đông Hùng… đã mang lại những phần trình diễn giàu cảm xúc, góp phần hoàn thiện bức tranh nghệ thuật tổng thể.

Từ dòng sông Gianh của hiện tại nhìn về quá khứ, “Bản hùng ca trên sông” khẳng định một chân lý bền vững: những hy sinh vì Tổ quốc sẽ không bao giờ bị lãng quên. Chính từ những ký ức ấy, các thế hệ hôm nay có thêm điểm tựa tinh thần để tiếp bước, vun đắp và dựng xây đất nước trong thời bình.