Dữ liệu “mở đường” cho kinh tế số

Dữ liệu AI trở thành “mạch máu” của nền kinh tế số

Làn sóng AI đang tái định hình cách vận hành của nền kinh tế toàn cầu. Theo ông Lâm Nguyễn Hải Long, Chủ tịch Hội Tin học TPHCM, chuyển đổi số hay xa hơn là kỷ nguyên AI không còn là cuộc đua về thuật toán, mà là “cuộc cách mạng của sự thấu hiểu”. Ông Long cho hay, dữ liệu không thể tiếp tục bị xem là những tập tin nằm yên trong kho lưu trữ, mà phải được coi là “thực thể sống”, là tiếng nói của sự thật và minh chứng cho tính minh bạch. “AI không đến để thay thế con người. AI đóng vai trò như một động cơ thông minh, giúp chuyển hóa những đại dương dữ liệu tĩnh lặng thành những quyết định chiến lược sắc bén” - ông Long nhấn mạnh.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Hữu Yên - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM nhận định, dữ liệu và AI đã vượt khỏi vai trò công cụ hỗ trợ thông thường để trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp trong nền kinh tế số. Theo ông Yên, AI chỉ có thể vận hành hiệu quả khi được xây dựng trên nền tảng dữ liệu sạch, minh bạch và có tính kết nối cao. Đây cũng là điều kiện để các giải pháp công nghệ không dừng ở thử nghiệm mà có thể đi vào giải quyết các bài toán vận hành thực tế của đô thị và doanh nghiệp. “Chúng tôi kỳ vọng cộng đồng doanh nghiệp và startup sẽ sáng tạo nên những mô hình kinh doanh mới, nơi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược và AI trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi” - ông Yên nói.

Khái niệm “Data-Centric AI” (lấy dữ liệu làm trung tâm cho toàn bộ chuỗi giá trị AI) đang trở thành tư duy chủ đạo tại TPHCM. Nếu trước đây doanh nghiệp chú trọng phát triển thuật toán, thì nay bài toán quan trọng hơn là xây dựng hệ sinh thái dữ liệu đủ sạch, đủ chuẩn hóa và đủ khả năng kết nối. Theo ông Lương Công Luân, Giám đốc WD Việt Nam, ví lưu trữ dữ liệu như “mạch máu” của hệ sinh thái AI. Nếu dữ liệu bị tắc nghẽn, thuật toán dù tiên tiến đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả.

Không chỉ doanh nghiệp công nghệ, nhiều lĩnh vực khác cũng đang đặt bài toán dữ liệu ở vị trí trung tâm. Chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng, nguyên Giám đốc R&D Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM, cho rằng chuyển đổi số trong nông nghiệp sẽ khó đi vào thực chất nếu thiếu một hệ thống dữ liệu đủ tin cậy và thiếu cơ chế “cầm tay chỉ việc” cho nông dân. Trong khi đó, ở lĩnh vực hạ tầng, ông Nguyễn Đình Tuấn, Trưởng khoa học kỹ thuật nghiệp vụ Viettel IDC cho biết, AI đang làm thay đổi toàn bộ kiến trúc trung tâm dữ liệu truyền thống. Các Data Center hiện không chỉ phục vụ lưu trữ mà phải chuyển đổi sang mô hình “AI Factory”, đòi hỏi GPU hiệu năng cao, công suất điện lớn và công nghệ làm mát thế hệ mới.

Kinh tế số và mục tiêu tăng trưởng 2 con số

TPHCM đang từng bước cụ thể hóa kỳ vọng trở thành trung tâm kinh tế số và đổi mới sáng tạo của khu vực bằng hàng loạt mục tiêu, chính sách và cơ chế mới.

Theo kế hoạch phát triển kinh tế số năm 2026 vừa được UBND TPHCM ban hành, thành phố đặt mục tiêu quy mô kinh tế số đạt từ 30% GRDP trở lên ngay trong năm nay. Đồng thời, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP dự kiến đạt 15%, tăng mạnh so với mức 13,43% của năm 2025. Để hiện thực hóa mục tiêu này, TPHCM sẽ đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong các ngành trọng điểm như công nghiệp công nghệ cao, logistics, thương mại điện tử và cảng biển...

Bà Võ Thị Trung Trinh - Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM cho biết, thành phố đang tập trung phát triển hạ tầng số, nền tảng số gắn với bảo đảm an toàn thông tin; đồng thời ưu tiên ứng dụng AI, Big Data vào hạ tầng dữ liệu và dịch vụ công. “Mục tiêu là đưa kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới của TPHCM” - bà Trinh nhấn mạnh.

Song song với chiến lược kinh tế số, TPHCM cũng đang tăng tốc thực hiện mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10% mỗi năm. Phó Chủ tịch UBND TPHCM Hoàng Nguyên Dinh cho biết, thành phố đã khởi công đồng loạt 10 dự án hạ tầng chiến lược với tổng vốn gần 520.000 tỷ đồng, tương đương gần 20 tỷ USD. Theo ông Dinh, các sở ngành đang làm việc khẩn trương để tháo gỡ thủ tục, tạo niềm tin cho nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Về định hướng nền kinh tế số trong tổng thể kinh tế - xã hội của TPHCM, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được khẳng định, thành phố xác định nền kinh tế được định hướng chuyển đổi mạnh mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các động lực mới như trung tâm tài chính quốc tế, công nghệ cao, chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu và AI sẽ đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng.