EU siết tiêu chuẩn bao bì: Áp lực trên vai doanh nghiệp 

Nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm tác động môi trường, Liên minh châu Âu (EU) đã ban hành Quy định (EU) 2025/40 về bao bì và rác thải bao bì (PPWR). Quy định này thay thế Chỉ thị 94/62/EC trước đây, nhằm hài hòa các quy định quốc gia, giảm thiểu rào cản thương mại nội khối, đồng thời bảo vệ môi trường và sức khỏe con người thông qua việc giảm thiểu bao bì thừa, thúc đẩy tái sử dụng, tái chế và giảm sử dụng vật liệu nguyên sinh. Theo lộ trình, đến năm 2030, tất cả bao bì lưu thông tại EU bắt buộc phải được thiết kế để có thể tái chế.

Theo đó, quy định này điều chỉnh các yêu cầu cốt lõi về bao bì, quy định khắt khe về các chất đáng lo ngại (SoC). Đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) thông tin: một trong những thay đổi cấp bách nhất tác động trực tiếp đến ngành thực phẩm và thủy sản là quy định siết chặt các chất đáng lo ngại trong bao bì. Bắt đầu từ ngày 12/8/2026, tất cả những loại bao bì phải tuân thủ các ngưỡng giới hạn mới về SoC.

Đặc biệt, bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không được chứa các chất Per-and Polyfluorinated Alkyl Substances (PFAS) có nồng độ bằng hoặc vượt quá ngưỡng quy định. Chưa hết, EU còn đề xuất cấm lưu hành các bao bì tiếp xúc thực phẩm có chứa PFAS bằng hoặc vượt quá giới hạn: 25 ppb đối với từng loại PFAS đơn lẻ, 250 ppb đối với tổng các loại PFAS và 50 ppm đối với nhóm PFAS bao gồm cả dạng polymer. Sự hiện diện của các chất này phải được giảm thiểu tối đa trong toàn bộ vòng đời bao bì, bao gồm cả quá trình quản lý rác thải và tái chế.

Quy định 2025/40 của EU có điểm đáng lưu ý, với bao bì vận chuyển và bao bì thương mại điện tử, tỷ lệ không gian rỗng sẽ bị giới hạn ở mức tối đa 50% từ ngày 1/1/2030. Không gian được lấp đầy bởi các vật liệu chèn lót như màng xốp hơi cũng sẽ bị tính là không gian rỗng. Điều này buộc các nhà xuất khẩu phải tối ưu hóa quy cách đóng gói các thùng carton vận chuyển. Ngoài ra, để thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn và hạn chế rác thải nhựa, quy định mới buộc các phần bằng nhựa trong bao bì phải chứa một tỷ lệ nhựa tái chế nhất định. Đến năm 2030, EU bắt buộc bao bì nhựa tiếp xúc với thực phẩm phải chứa tỷ lệ nhựa tái chế tối thiểu: 30% đối với bao bì thành phần chính là nhựa PET; 10% đối với bao bì làm từ các loại nhựa khác (như PP, PE) và tỷ lệ này sẽ tăng lên 25% vào năm 2040.

EU là một trong những thị trường tiêu thụ chính các mặt hàng nông, thủy sản của Việt Nam. Năm 2025, xuất khẩu sang EU đạt kim ngạch 56 tỷ USD. Với mức kim ngạch này có thể thấy sự tác động về quy định bao bì đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam là rất lớn. VASEP nhấn mạnh, quy định mới về bao bì có thể trở thành một rào cản kỹ thuật đáng kể đối với hàng thủy sản xuất khẩu, đòi hỏi doanh nghiệp (DN) phải chủ động thích ứng sớm để duy trì khả năng tiếp cận thị trường.

Giới chuyên gia cho rằng, sự chuẩn bị từ sớm từ xa sẽ giúp DN biến những rào cản  nói trên thành lợi thế cạnh tranh tại thị trường EU.

DN thủy sản sử dụng bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm (các loại khay nhựa, màng bọc, túi nilon,…) cần phải công bố hàm lượng PFAS trong trong hồ sơ kỹ thuật của bao bì. Theo ông Lê Anh - Giám đốc phát triển bền vững Công ty cổ phần Nhựa tái chế Duy Tân (DUYTAN Recycling - DTR), trước đây, giá sản phẩm hạt nhựa tái chế cao hơn khoảng 30% so với nhựa nguyên sinh. Thời gian gần đây giá hạt nhựa nguyên sinh liên tục tăng theo giá xăng dầu nên hiện nay giá thành 2 sản phẩm này đang ở mức gần tương đương nhau. Đây có thể được xem là thời cơ tốt cho quá trình chuyển đổi xanh về bao bì của DN. Và nếu chúng ta chuyển đổi sớm thì cơ hội xâm nhập và chiếm lĩnh thị trường tốt hơn.

Theo ông Bùi Quang Thịnh - Ủy viên Ủy ban khoa học - Công nghệ, Hiệp hội Bao bì Việt Nam (Vinpas), Việt Nam hiện có khoảng 14.000 DN sản xuất bao bì. Các DN này có thể nâng cao tính bền vững của môi trường cũng như đáp ứng những quy định trên bằng cách tăng cường sử dụng tài nguyên tái tạo, giảm thiểu lượng chất thải, hạn chế phát thải khí nhà kính, sản xuất sản phẩm có thể tái sử dụng hoặc tái chế.