Giáo dục sẵn sàng bước vào giai đoạn phát triển mới

Ngày 20/1, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng chính thức khai mạc. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Nguyễn Kim Sơn đã chia sẻ về những kết quả nổi bật của ngành giáo dục trong nhiệm kì Đại hội XIII, cùng các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.

Hoàn thành sớm nhiều mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIII

Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn đánh giá, nhiệm kỳ 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XIII là một giai đoạn đặc biệt đối với GDĐT. Đây là giai đoạn tiếp tục triển khai mạnh mẽ việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT, cùng các chủ trương, định hướng lớn của Trung ương.

Về những mục tiêu trong gia tăng cơ hội học tập cho người học, quy mô của nền giáo dục tiếp tục được mở rộng ở tất cả các cấp học, từ giáo dục mầm non, phổ thông đến giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và sau đại học. Tổng quy mô người học của hệ thống giáo dục quốc dân hiện đã vượt qua con số 24,5 triệu người, chưa kể số người tham gia các hình thức học tập nâng cao trình độ và học tập suốt đời.

Với quy mô đó, ngành GDĐT đã thúc đẩy mạnh mẽ việc bảo đảm và mở rộng cơ hội tiếp cận các điều kiện học tập cho người dân. Chúng ta đã hoàn thành phổ cập giáo dục cho trẻ em 5 tuổi, giáo dục tiểu học và THCS; tỷ lệ xóa mù chữ đạt trên 99,5%, thuộc nhóm cao so với nhiều quốc gia trên thế giới. Đây là mục tiêu quan trọng ngành GDĐT đã phấn đấu và đạt được.

Tỉ lệ người lao động qua đào tạo, huấn luyện, được cấp văn bằng, chứng chỉ đã đạt xấp xỉ 30%. Đây là chỉ tiêu được Đại hội XIII của Đảng xác định và đến nay cơ bản đã hoàn thành. Bên cạnh đó, tính đến tháng 12/2025, chúng ta đạt được khoảng 225 sinh viên trên một vạn dân, về cơ bản cũng hoàn thành mục tiêu đề ra cho giai đoạn 5 năm.

Trong 5 năm qua, đổi mới giáo dục phổ thông được xác định là một trong những trọng tâm. Toàn ngành GDĐT đã hoàn thành triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 từ lớp 1 đến lớp 12 theo đúng lộ trình. Qua đánh giá của các đoàn giám sát của Quốc hội và cơ quan chức năng, việc đổi mới giáo dục phổ thông đã đạt được những mục tiêu cơ bản, những yêu cầu lớn đề ra.

Kết quả giáo dục phổ thông đạt được ghi dấu ấn rõ nét cả về chất lượng giáo dục đại trà và giáo dục mũi nhọn. Nhiều năm liền, Việt Nam thuộc nhóm 10 quốc gia có kết quả tốt nhất tại các kì thi Olympic Toán học, Vật lí, Hóa học, Sinh học và Tin học trên toàn thế giới.

Đối với giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, 5 năm qua ghi nhận việc triển khai mạnh mẽ chủ trương tự chủ, huy động các nguồn lực xã hội, mang lại nhiều kết quả tích cực.

Mạng lưới cơ sở giáo dục đại học không ngừng mở rộng quy mô, cơ cấu ngành nghề và nâng cao chất lượng đào tạo; đặc biệt trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật mũi nhọn phục vụ phát triển đất nước. Các cơ sở giáo dục đại học, cả công lập và ngoài công lập, đã cải thiện rõ rệt các chỉ số chất lượng. Nhiều cơ sở giáo dục đại học Việt Nam có mặt trong các bảng xếp hạng quốc tế, trong đó có nhóm 1.000 và thậm chí nhóm 500 trường đại học hàng đầu thế giới và châu Á.

Trong giai đoạn đại dịch Covid-19, toàn ngành đã kịp thời chuyển đổi hình thức tổ chức dạy học trực tiếp sang học trực tuyến, góp phần hạn chế những tác động tiêu cực của đại dịch. Quá trình ứng phó với dịch bệnh cũng tạo ra cú hích quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành Giáo dục. 

Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn khẳng định: “Các mục tiêu, chỉ tiêu và yêu cầu được đề ra trong Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, cũng trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm đối với lĩnh vực GDĐT, về cơ bản đã được hoàn thành; trong đó, một số nội dung hoàn thành sớm và đạt kết quả tích cực”.

Khởi động sớm nhiều công việc, không chờ đến sau Đại hội

Dù đạt được nhiều kết quả quan trọng, tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đánh giá, trước mục tiêu phấn đấu đến năm 2045, Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập trung bình cao, nền giáo dục Việt Nam thuộc nhóm 20 quốc gia có hệ thống giáo dục phát triển hàng đầu thế giới, yêu cầu phát triển GDĐT phải đặt ra với một cường độ, tốc độ, quy mô, tính chất ở tâm mức mới, cao hơn so với giai đoạn trước.

Ngay trong năm 2025, ngành GDĐT đã chủ động triển khai thực hiện các chương trình, nội dung và mục tiêu mới, không chờ đến sau Đại hội, với nhiều công việc được khởi động từ rất sớm.

Bộ GDĐT đã trình Quốc hội xem xét bốn dự án luật quan trọng, gồm: Luật Nhà giáo; Luật sửa đổi, bổ sung môt số điều của Luật Giáo dục; Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) và Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi).

Bên cạnh đó, Bộ cũng tham mưu Chính phủ trình Quốc hội ban hành một số nghị quyết quan trọng, bao gồm: Nghị quyết về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi; Nghị quyết về miễn, hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông trong cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân; Nghị quyết về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035; Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để đột phá phát triển giáo dục và đào tạo...

Với việc ban hành các luật và nghị quyết nêu trên, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn khẳng định rằng, các mục tiêu, yêu cầu và định hướng quan trọng của Nghị quyết số 71-NQ/TW đã được thể chế hóa đầy đủ. Trước mắt, Bộ sẽ tiếp tục tập trung ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành luật, các văn bản dưới luật, nhằm bảo đảm các luật, nghị quyết sớm đi vào cuộc sống, tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ, thực chất đối với GDĐT.

Bộ trưởng cũng nhận định: “Trong thời gian tới, triển khai Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết số 71-NQ/TW sẽ có rất nhiều việc phải làm. Ngành Giáo dục đang triển khai với một tinh thần, quyết tâm mới và ý chí rất cao. Trong đó, nhiệm vụ đặt ra trước hết và có ý nghĩa nền tảng là đổi mới tư duy, nhận thức về GDĐT”.

Bên cạnh đó, việc chuẩn bị và huy động các nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất, được xác định là nhiệm vụ quan trọng.

Bước sang năm 2026, năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Bộ trưởng cho biết, các nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết 71-NQ/TW tiếp tục được cụ thể hóa thông qua việc hoàn thiện hệ thống văn bản dưới luật, tổ chức tập huấn, hướng dẫn để bảo đảm triển khai thống nhất ngay khi các luật có hiệu lực; đồng thời sắp xếp lại mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp cũng như mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông gắn với đổi mới quản trị và tổ chức hệ thống giáo dục theo hướng tinh gọn, hiệu quả.

Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn khẳng định: "Toàn bộ các giải pháp về thể chế, cơ chế tài chính, đổi mới phương thức quản trị và tổ chức hệ thống giáo dục, khi được triển khai đồng bộ, sẽ tạo ra những đột phá thực chất, mở ra một nhịp tăng tốc mới cho sự phát triển của GDĐT trong giai đoạn tới, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của đất nước".