Giáo dục Việt Nam: Nên xuất khẩu hay nhập khẩu?

Sinh viên nước ngoài tại ĐH FPT đón Tết Việt Nam.

Nỗ lực xuất khẩu giáo dục ĐH của Việt Nam hiện ghi nhận một số trường ĐH đã đi tiên phong từ nhiều năm nay trong việc mở rộng liên kết đào tạo, tuyển sinh sinh viên quốc tế như: ĐHQG Hà Nội, ĐH Hà Nội, ĐH Kinh tế quốc dân, ĐH Ngoại thương, Học viện Ngoại giao, ĐH Khoa học và công nghệ,… Đặc biệt, ĐH FPT đã tìm đường ra thế giới – mở campus tại các nước để tuyển sinh và đào tạo ngoài nước, cấp bằng Việt Nam.

Xuất hay nhập?

Theo thống kê của Bộ GD&ĐT Australia, du học sinh đến từ Việt Nam đứng thứ 3 trong số sinh viên quốc tế đến nước này, sau Trung Quốc và Ấn Độ, mang lại 939 triệu đô la Australia, chiếm 18,7% tổng thu từ sinh viên quốc tế. Giáo dục trở thành một ngành xuất khẩu mũi nhọn của nền kinh tế Australia khi xuất khẩu giáo dục chỉ đứng sau khoáng sản và dầu khí cho tài khóa 2014 – 2015.

Trong bối cảnh Việt Nam, nỗ lực xuất khẩu giáo dục ĐH của Việt Nam hiện ghi nhận một số trường ĐH đã đi tiên phong từ nhiều năm nay trong việc mở rộng liên kết đào tạo, tuyển sinh sinh viên quốc tế như: ĐHQG Hà Nội, ĐH Hà Nội, ĐH Kinh tế quốc dân, ĐH Ngoại thương, Học viện Ngoại giao, ĐH Khoa học và công nghệ, Hutech, ĐH FPT… Đặc biệt ĐH FPT đã tìm đường ra thế giới – mở campus tại các nước để tuyển sinh và đào tạo ngoài nước, cấp bằng Việt Nam… Việt Nam đã liên kêt với nước ngoài cho ra đời 4 trường ĐH quốc tế chất lượng cao gồm ĐH Việt Đức, ĐH Việt Pháp, ĐH Việt Nhật, Học viện Việt Anh. Bên cạnh đó, còn có 4 trường ĐH có vốn 100% nước ngoài là RMIT (Australia), ĐH Anh, ĐH Y khoa Tokyo (dự án), ĐH FullBright (dự án). Có 35 chương trình liên kết đào tạo với 23 trường ĐH nước ngoài, 17 chương trình chuyên nghành kỹ sư công nghệ tại 4 trường ĐH. Việt Nam cũng ký kết công nhận bằng cấp với 10 nước trên thế giới. Đã có 11 trường ĐH Việt Nam được phép tự quyết định trong việc lựa chọn các khóa liên kết đào tạo.

“Phải có sự mở cửa cho toàn bộ các trường được hoàn toàn tự chủ trong tuyển sinh, lựa chọn và mở các khóa đào tạo mới, liên thông, liên kết thông thoáng… để các trường quốc tế có thể dễ dàng bước chân vào thị trường giáo dục Việt Nam và hợp tác liên kết đào tạo mà không gặp phải bất kỳ trở ngại nào” – ông Nguyễn Hải Long, Trưởng ban sinh viên AVU&C đề xuất.

Đồng tình với quan điểm này, TSKH Phan Quang Trung- Phó Chủ tịch thường trực AVU&C cho rằng Việt Nam nằm giữa hai khu vực năng động và quan trọng của kinh tế thế giới là khu vực Đông Bắc Á và Đông Nam Á. Việt Nam sẽ trở thành nguồn cung cấp sinh viên du học hay thu hút sinh viên tới du học sẽ phụ thuộc rất nhiều vào chính sách mở cửa của các trường ĐH trong nước, phụ thuộc vào trình độ sử dụng tiếng Anh và các ngoại ngữ khác trong khu vực ở mức độ nào và các chương trình, bằng cấp được liên thông, công nhận giữa các trường trong khu vực và thế giới.

Đối với việc nâng cao khả năng sử dụng ngoại ngữ cho sinh viên Việt Nam, hiện AVU&C đang tiến hành song song 2 hướng: mời các trường nước ngoài vào hợp tác với các trường trong nước mở các khóa giảng dạy ngoại ngữ ngay trong trường theo mô hình của tập đoàn ELS của Mỹ - tập đoàn này đã mở hơn 500 trung tâm ngoại ngữ tại hơn 500 trường ĐH và CĐ của Mỹ để đưa sinh viên quốc tế tới Mỹ học tập, giúp học hoàn thiện khả năng sử dụng tiếng Anh đạt chuẩn đầu vào cho các khóa học CĐ và ĐH. Bên cạnh đó là đẩy mạnh triển khai dự án với một số nước nói tiếng Anh, bước đầu là với Canada và Ireland - bà Đào Thị Liên Hương, Trưởng ban Hợp tác Quốc tế AVU&C thông tin.

Liên kết đào tạo – xu hướng tất yếu

Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu hiện nay, các nhà tuyển dụng luôn cần tuyển dụng và sử dụng lực lượng lao động sẵn sàng làm việc được ngay, tư duy hội nhập tốt và có trình độ chuẩn, có thể sánh ngang với các nước khác trong khu vực và thế giới. Các trường ĐH, CĐ với sứ mệnh cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội phải đi trước một bước. Và liên kết đào tạo quốc tế, theo PGS.TS Bùi Đường Nghiêu là một trong những cách để rút ngắn thời gian tìm tòi, đổi mới, nhanh chóng hội nhập với thế giới và khu vực về đào tạo. Ông Nghiêu dẫn chứng về kinh nghiệm thành công của Viện Đào tạo Quốc tế (Học viện Tài chính) với chương trình Thạc sỹ Tài chính và Đầu tư liên kết với ĐH Greenwich. Chương trình tạo cơ hội cho thanh niên Việt Nam tiếp cận nền giáo dục tiên tiến của các nước phát triển, thúc đẩy đổi mới trong nội bộ trường ĐH gồm đổi mới về chương trình, đổi mới về phương pháp giảng dạy tiếng Anh và chuyên ngành, đổi mới về giáo trình, nội dung giảng dạy và đổi mới về cách thức quản lý đào tạo ĐH, quản lý và đánh giá sinh viên với bằng tốt nghiệp do ĐH Greenwich cấp có giá trị toàn cầu, được Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục Việt Nam công nhận. Các yếu tố quan trọng để tạo nên thành công của các chương trình liên kết quốc tế bao gồm đối tác tốt, chương trình tốt; giảng viên nhiệt tình, kinh nghiệm, trình độ cao, yêu sự nghiệp trồng người; sinh viên đạt chuẩn; lãnh đạo tâm huyết; quản lý chuyên nghiệp. Đối với cơ sở vật chất, ngoài những yếu tố cơ bản như phòng học, giảng đường, thiết bị giảng dạy, ông Nghiêu nhấn mạnh mỗi trường cần trang bị cho mình phần mềm chống đạo văn – điều mà nền giáo dục của các nước tiên tiến rất chú trọng.