“Hệ miễn dịch” cho nền tài chính số
Khoảng 85% các cuộc tấn công mạng hiện nay có sự hỗ trợ của AI - con số ấy phản ánh một nghịch lý ngày càng rõ nét trong thế giới công nghệ. Trí tuệ nhân tạo (AI) được tạo ra để giúp con người làm việc nhanh hơn, chính xác hơn và an toàn hơn. Nhưng cũng chính công nghệ đó đang được tội phạm mạng khai thác để nâng cấp các cuộc tấn công lên một cấp độ hoàn toàn mới.
Nếu như trước đây, các chiến dịch lừa đảo thường mang tính đại trà thì AI đang giúp chúng trở nên tinh vi hơn rất nhiều. Tội phạm có thể phân tích dữ liệu, hành vi và thói quen của từng cá nhân để xây dựng những kịch bản lừa đảo được “đo ni đóng giày” cho từng nạn nhân. Một tin nhắn, một cuộc gọi hay một email giả mạo giờ đây có thể được cá nhân hóa với độ chính xác đáng ngại.
Sự xuất hiện của Deepfake càng khiến bức tranh trở nên phức tạp hơn. Khi công nghệ có thể tạo ra hình ảnh và giọng nói giả mạo với độ tương đồng rất cao, ranh giới giữa thật và giả ngày càng mờ đi. Những gì trước đây được xem là bằng chứng đáng tin cậy như một cuộc gọi video hay một đoạn ghi âm nay cũng không còn bảo đảm tuyệt đối.
Điều đáng lo ngại là mục tiêu của các cuộc tấn công không chỉ là tiền. Trong kỷ nguyên số, dữ liệu đang trở thành tài sản có giá trị đặc biệt. Từ thông tin cá nhân, lịch sử giao dịch đến dữ liệu tài chính, tất cả đều có thể bị khai thác để phục vụ các hành vi phạm pháp.
Không phải ngẫu nhiên mà các chuyên gia ngày càng nhắc nhiều tới khái niệm “dữ liệu là tài sản”. Khi nền kinh tế vận hành trên môi trường số, dữ liệu trở thành nguồn nguyên liệu cho mọi hoạt động, từ quản trị doanh nghiệp đến phát triển các mô hình AI.
Chính vì vậy, dữ liệu cá nhân và dữ liệu tài chính đang trở thành “mỏ vàng” mới của tội phạm mạng. Thực tế hơn 30 vụ mua bán dữ liệu cá nhân với khoảng 160 triệu bản ghi bị đánh cắp và rao bán trong những năm gần đây cho thấy quy mô của vấn đề đã vượt xa những cảnh báo mang tính lý thuyết.
Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận an toàn thông tin cũng đang thay đổi. Bảo mật không còn là câu chuyện của riêng bộ phận kỹ thuật, càng không thể chỉ dựa vào các phần mềm phòng vệ. Điều quyết định nằm ở khả năng quản trị dữ liệu, ở hành lang pháp lý và ở nhận thức của con người.
TS Lê Minh Nghĩa - Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, đã đưa ra một hình ảnh đáng suy ngẫm khi cho rằng nếu AI là “bộ não” của tài chính hiện đại thì an toàn dữ liệu chính là “hệ miễn dịch” bảo vệ toàn bộ hệ thống đó.
Ví von ấy cũng là lời nhắc nhở cho thời đại AI. Cuộc đua công nghệ hôm nay không chỉ là cuộc đua tạo ra những mô hình thông minh hơn, mà còn là cuộc đua xây dựng những “hệ miễn dịch” đủ mạnh để bảo vệ dữ liệu, bảo vệ niềm tin và bảo vệ chính những thành quả mà công nghệ mang lại.
