Hướng tới Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ XI: Một nhiệm kỳ mới với tinh thần đổi mới mạnh mẽ hơn

Mặt trận lắng nghe nhanh hơn, sâu hơn, sát hơn tiếng nói của nhân dân

Có những thời điểm trong lịch sử, sức mạnh của một dân tộc không chỉ được đo bằng tiềm lực kinh tế, quy mô dân số hay nguồn lực vật chất, mà trước hết được đo bằng khả năng quy tụ lòng người, củng cố niềm tin và biến khát vọng chung thành hành động chung. Với Việt Nam, sức mạnh ấy luôn được gọi bằng một tên rất gần gũi mà thiêng liêng: đại đoàn kết toàn dân tộc. Từ những năm tháng đấu tranh giành độc lập, bảo vệ Tổ quốc đến công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển hôm nay, bài học lớn nhất vẫn là bài học về lòng dân; nguồn lực bền vững nhất vẫn là nguồn lực từ nhân dân; điểm tựa sâu xa nhất của mọi thắng lợi vẫn là sự đồng lòng của toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Trong dòng chảy ấy, MTTQ Việt Nam có một vị trí đặc biệt. Mặt trận không chỉ là liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện rộng lớn của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam ở nước ngoài; mà còn là không gian hội tụ, kết nối và lan tỏa những giá trị tốt đẹp nhất của dân tộc Việt Nam: Yêu nước, nhân nghĩa, đoàn kết, bao dung, nghĩa tình và trách nhiệm với cộng đồng.

Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI diễn ra trong bối cảnh đất nước vừa đi qua nhiều dấu mốc chính trị quan trọng, bước vào một nhiệm kỳ mới với tinh thần đổi mới mạnh mẽ hơn, khát vọng phát triển cao hơn và yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại hơn. Sau Đại hội XIV của Đảng, sau cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, vấn đề đặt ra không chỉ là cụ thể hóa chủ trương, đường lối thành chương trình hành động, mà còn là làm thế nào để mỗi quyết sách lớn của đất nước thấm sâu vào đời sống nhân dân, nhận được sự đồng thuận xã hội, khơi dậy được trí tuệ, trách nhiệm, sức sáng tạo và tinh thần cống hiến của từng người dân. Ở đó, vai trò của Mặt trận càng trở nên quan trọng, bởi Mặt trận chính là nơi kết nối ý Đảng với lòng dân, Nhà nước với xã hội và kết nối mục tiêu phát triển quốc gia với những nguyện vọng cụ thể, thiết thực của nhân dân.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi xã hội Việt Nam ngày càng đa dạng hơn về lợi ích, nhu cầu, nghề nghiệp, lối sống và phương thức tham gia đời sống công cộng. Người dân hôm nay không chỉ mong muốn được thông tin, mà còn mong muốn được lắng nghe; không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà còn là chủ thể tham gia vào quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Vì vậy, Mặt trận trong thời kỳ mới cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, từ vận động một chiều sang đối thoại, đồng hành và kiến tạo; từ tập hợp theo phong trào sang kết nối bằng lợi ích thiết thực, giá trị chung và trách nhiệm công dân; từ nắm bắt tình hình theo cách truyền thống sang ứng dụng chuyển đổi số, dữ liệu xã hội, các kênh tương tác mới để lắng nghe nhanh hơn, sâu hơn, sát hơn tiếng nói của nhân dân.

Từ khóa quan trọng nhất của Đại hội

Dân chủ là một trong những từ khóa quan trọng nhất của Đại hội lần này. Phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển” cho thấy một tư duy rất rõ: muốn đoàn kết bền vững phải phát huy dân chủ thực chất; muốn đổi mới thành công phải khơi thông được trí tuệ xã hội; muốn sáng tạo trở thành động lực phát triển phải tạo môi trường để người dân, doanh nghiệp, trí thức, văn nghệ sĩ, nhà khoa học, thanh niên, phụ nữ, đồng bào các dân tộc, tôn giáo và người Việt Nam ở nước ngoài đều có nhiều cơ hội đóng góp cho đất nước.

Khi người dân được tham gia, được lắng nghe, được tôn trọng và được bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng, thì lòng tin được củng cố. Khi lòng tin được củng cố, đồng thuận xã hội được hình thành. Khi đồng thuận xã hội được hình thành, mọi nguồn lực phát triển sẽ được khơi thông.

Vai trò cầu nối lòng dân của MTTQ Việt Nam vì vậy cần được đặt trong yêu cầu lớn hơn của xây dựng niềm tin xã hội. Niềm tin được hình thành từ sự chân thành trong lắng nghe, sự trách nhiệm trong phản hồi, sự công bằng trong bảo vệ lợi ích chính đáng của người dân, sự minh bạch trong giám sát và sự hiệu quả trong hành động. Mặt trận phải là nơi người dân có thể gửi gắm tiếng nói của mình; là nơi những vấn đề từ cơ sở được nhận diện kịp thời; là nơi những bức xúc chính đáng được phản ánh đúng địa chỉ; là nơi những mô hình hay, cách làm tốt, tấm gương đẹp được phát hiện, tôn vinh và lan tỏa. Khi Mặt trận gần dân, hiểu dân, trọng dân, dựa vào dân, nói tiếng nói của dân và hành động vì dân, thì vai trò cầu nối ấy sẽ trở thành sức mạnh chính trị - xã hội hết sức to lớn.

Trong thời kỳ mới, Mặt trận cũng cần được nhìn nhận như một động lực phát triển. Phát triển đất nước giàu mạnh, phồn vinh, hạnh phúc không thể chỉ dựa vào chính sách từ trên xuống, mà phải dựa vào sự tham gia chủ động của toàn xã hội. Đặc biệt là khi các tổ chức chính trị - xã hội cùng hội tụ chung “mái nhà” Mặt trận. Khi mỗi cộng đồng dân cư, mỗi gia đình, mỗi người dân đều có thể là một chủ thể phát triển. Người nông dân đổi mới phương thức sản xuất, người công nhân nâng cao kỹ năng và kỷ luật lao động, doanh nhân xây dựng thương hiệu Việt, trí thức đóng góp tri thức cho chính sách và khoa học công nghệ, văn nghệ sĩ bồi đắp đời sống tinh thần, nhà giáo nuôi dưỡng nhân cách, thanh niên khởi nghiệp sáng tạo, phụ nữ làm chủ công nghệ, đồng bào các dân tộc giữ gìn bản sắc văn hóa, người Việt Nam ở nước ngoài hướng về Tổ quốc bằng tri thức, nguồn lực và tình yêu quê hương. Nếu những nguồn lực ấy tiếp tục được tập hợp, kết nối và lan tỏa, chúng sẽ tạo thành sức mạnh phát triển vô cùng lớn.

Mỗi phong trào phải chạm được vào đời sống

Chính vì vậy, các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động do Mặt trận chủ trì hoặc phối hợp triển khai cần tiếp tục được đổi mới theo hướng thiết thực hơn, gắn với những vấn đề nhân dân quan tâm như: xây dựng đời sống văn hóa, bảo vệ môi trường, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế cộng đồng, xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh, phát huy vai trò người có uy tín trong cộng đồng, kết nối kiều bào với sự nghiệp xây dựng đất nước... Mỗi phong trào phải chạm được vào đời sống, giải quyết được nhu cầu thiết thân, khơi dậy được trách nhiệm tự thân của người dân.

Một yêu cầu quan trọng khác là nâng cao chất lượng giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận. Trong một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, giám sát và phản biện chính là để chính sách tốt hơn, quyền lực được kiểm soát tốt hơn, bộ máy hoạt động hiệu quả hơn, lợi ích của nhân dân được bảo vệ tốt hơn. Mặt trận có lợi thế rất lớn vì gắn bó với cơ sở, có mạng lưới rộng, có khả năng tiếp cận nhiều nhóm xã hội khác nhau. Vấn đề là biến lợi thế ấy thành năng lực thực chất: lựa chọn đúng vấn đề để giám sát, phản biện trên cơ sở khoa học và thực tiễn, kiến nghị rõ trách nhiệm, theo dõi đến cùng việc thực hiện sau giám sát, đồng thời bảo đảm tinh thần xây dựng, khách quan, vì lợi ích chung.

Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI vì thế không chỉ là một dấu mốc tổ chức, mà là một lời nhắc nhở sâu sắc về sức mạnh lòng dân trong hành trình phát triển đất nước. Trong mọi giai đoạn lịch sử, khi lòng dân thuận, đất nước có sức mạnh; khi nhân dân tin, chủ trương lớn có sức sống; khi toàn dân đồng lòng, những mục tiêu tưởng như xa sẽ trở nên gần hơn. Bước vào thời kỳ mới, với khát vọng xây dựng Việt Nam phát triển giàu mạnh, phồn vinh, hạnh phúc, MTTQ Việt Nam cần tiếp tục đổi mới, sáng tạo, gần dân hơn, sát dân hơn, lắng nghe dân nhiều hơn, hành động vì dân mạnh mẽ hơn.

Từ truyền thống vẻ vang của khối đại đoàn kết toàn dân tộc đến yêu cầu phát triển mới của đất nước hôm nay, MTTQ Việt Nam tiếp tục mang trên mình sứ mệnh cao quý: là nòng cốt chính trị trong quy tụ sức mạnh xã hội, là cầu nối lòng dân trong củng cố niềm tin và đồng thuận, là động lực phát triển trong khơi dậy khát vọng cống hiến của mỗi người Việt Nam. Đó cũng chính là con đường để biến phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển” thành hành động sống động trong đời sống, góp phần đưa đất nước tiến nhanh, tiến vững chắc tới mục tiêu phồn vinh, hạnh phúc.