Kinh tế thế giới 2026: Phục hồi dè dặt giữa bất ổn

Phục hồi chậm và phân hóa mạnh

Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu của Ngân hàng Thế giới (WB, kinh tế thế giới năm 2025 chỉ tăng khoảng 2,3%, mức thấp nhất kể từ sau khủng hoảng tài chính 2008 (không tính các năm suy thoái), do căng thẳng thương mại kéo dài và môi trường chính sách thiếu ổn định. Sang năm 2026, WB dự báo tăng trưởng toàn cầu nhích lên mức khiêm tốn khoảng 2,4%, trước khi tăng nhẹ lên 2,6% vào năm 2027, trong khi các nền kinh tế đang phát triển chỉ đạt bình quân 3,9% trong giai đoạn 2026-2027, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử.

Triển vọng tăng trưởng giữa các khu vực tiếp tục phân hóa mạnh. Khu vực Đông Á - Thái Bình Dương được dự báo giảm từ 4,5% (2025) xuống khoảng 4,0% giai đoạn 2026-2027; châu Âu – Trung Á nhích lên 2,6% nhưng vẫn thấp hơn trước đại dịch; Mỹ Latin - Caribe duy trì quanh 2,5%, trong khi châu Phi cận Sahara tăng lên 4,2%, song chịu áp lực lớn từ nợ công và dòng vốn suy giảm.

Với các nước thu nhập thấp, WB dự báo tăng trưởng khoảng 5,3% năm 2025, nhưng vẫn chưa đủ bù đắp tổn thất sau đại dịch. Nhà Kinh tế trưởng của WB Indermit Gill cảnh báo, đà tăng yếu đang mang tính cấu trúc ở nhiều nền kinh tế đang phát triển. Ông nhận định rằng ngoài châu Á, phần lớn thế giới đang phát triển đang thiếu động lực tăng trưởng.

Ở chiều ngược lại, một số tổ chức tài chính lớn đưa ra kịch bản lạc quan hơn cho năm 2026. Bộ phận Nghiên cứu của ngân hàng Goldman Sachs dự báo, GDP toàn cầu có thể tăng khoảng 2,8%, cao hơn mức dự báo trung bình của thị trường là 2,5%. Đà tăng này được hỗ trợ bởi điều kiện tài chính nới lỏng hơn và các biện pháp tài khóa tại nhiều nền kinh tế lớn. Cụ thể, tăng trưởng năm 2026 của Mỹ được dự báo đạt 2,6%, Trung Quốc khoảng 4,8%, trong khi khu vực đồng euro chỉ đạt khoảng 1,3%.

Ông Jan Hatzius - Nhà Kinh tế trưởng của Bộ phận Nghiên cứu ngân hàng Goldman Sachs lý giải rằng, nhóm nghiên cứu đặc biệt lạc quan với triển vọng của Mỹ nhờ sự kết hợp giữa chính sách tài khóa và môi trường tài chính thuận lợi. Nền kinh tế Mỹ đang nhận được lực đỡ đáng kể từ các biện pháp cắt giảm thuế, trong đó riêng khoản hoàn thuế có thể mang lại cho người tiêu dùng khoảng 100 tỷ USD thu nhập bổ sung trong nửa đầu năm 2026.

Lãi suất giảm, rủi ro vẫn hiện hữu

Theo hãng tin Reuters, năm 2025 chứng kiến làn sóng nới lỏng tiền tệ mạnh nhất trong hơn một thập kỷ, khi ngân hàng trung ương của 9 trong số 10 đồng tiền giao dịch nhiều nhất thế giới đã cắt giảm lãi suất tổng cộng 32 lần, với quy mô khoảng 850 điểm cơ bản.

Không chỉ các nền kinh tế phát triển, nhiều nước đang phát triển cũng mạnh tay cắt giảm lãi suất, cho thấy các ngân hàng trung ương đang chuyển ưu tiên từ kiềm chế lạm phát sang hỗ trợ tăng trưởng khi nhu cầu toàn cầu chậm lại và áp lực tài chính gia tăng.

Trong kịch bản cơ sở của Bộ phận Nghiên cứu ngân hàng Goldman Sachs, mặt bằng lãi suất tại các nền kinh tế phát triển được kỳ vọng tiếp tục giảm trong năm 2026. Cụ thể, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể cắt tổng cộng khoảng 50 điểm cơ bản, đưa lãi suất điều hành về vùng 3,0-3,25%. Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) được dự báo hạ lãi suất xuống khoảng 3% vào quý III/2026, trong khi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) nhiều khả năng giữ chính sách ổn định hơn do áp lực lạm phát dịch vụ còn dai dẳng.

Tuy nhiên, nới lỏng tiền tệ cũng kéo theo một hệ quả đáng chú ý khác: biến động mạnh của tỷ giá và dòng vốn quốc tế. Reuters cho biết tính đến ngày 24/12/2025, đồng USD đã giảm khoảng 9,9% so với rổ tiền tệ, đứng trước nguy cơ ghi nhận năm giảm giá mạnh nhất kể từ 2003. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc kỳ vọng lãi suất năm 2026 phân hóa rõ rệt giữa Mỹ và các khu vực khác. Trong khi đó, đồng euro tăng hơn 14% trong năm 2025, còn đôla Australia (AUD) và đôla New Zealand (NZD) cũng tăng mạnh nhờ triển vọng chính sách tiền tệ khác biệt.

Đối với các thị trường mới nổi và các quốc gia vay nợ nhiều bằng USD, việc đồng bạc xanh suy yếu có thể giúp giảm áp lực trả nợ và cải thiện điều kiện tài chính. Tuy nhiên, tồn tại nguy cơ biến động giá hàng hóa và lạm phát nhập khẩu, đặc biệt nếu chu kỳ hàng hóa toàn cầu đảo chiều trong bối cảnh địa chính trị và thương mại nhiều bất ổn.

Trên thị trường chứng khoán, tâm lý nhà đầu tư nhìn chung khá lạc quan trước thềm năm 2026. Theo trang tin tài chính MarketWatch, chỉ số biến động VIX (đo mức độ lo ngại của thị trường) đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 12/2024, trong khi S&P 500 lập 38 đỉnh mới trong năm 2025. Tuy vậy, MarketWatch cảnh báo sự lạc quan này có thể mang tính chủ quan, khi rủi ro lạm phát vẫn có thể khiến Fed thận trọng hơn trong việc cắt giảm lãi suất.

Những rủi ro khác đến từ chính các động lực tăng trưởng hiện nay, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) và thị trường tín dụng. Hãng tin The Guardian nhận định, việc Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu công nghệ cao, được gọi là “cú sốc Trung Quốc lần thứ hai”, đang gây sức ép lớn lên ngành sản xuất châu Âu và thúc đẩy các biện pháp bảo hộ thương mại.

Nhìn chung, kinh tế thế giới năm 2026 đứng trước cả cơ hội lẫn rủi ro, khi lãi suất giảm hỗ trợ tăng trưởng nhưng bất định thương mại và tài chính vẫn hiện hữu. Mức độ phục hồi sẽ phụ thuộc vào khả năng ổn định chính sách và điều hành tiền tệ phù hợp để tránh lạm phát quay trở lại.