Lạng Sơn: Mặt trận làm tốt công tác dân vận, gỡ 'nút thắt' trong giải phóng mặt bằng

Triển khai dự án cao tốc Hữu Nghị – Chi Lăng, bài toán lớn nhất không nằm ở khối lượng mà nằm ở sự đồng thuận. Dù toàn tuyến đã đạt trên 99% diện tích bàn giao, phần còn lại chủ yếu rơi vào những trường hợp phức tạp, liên quan trực tiếp đến nhà ở, sinh kế và đặc biệt là yếu tố tâm linh – di dời mồ mả.

Tại xã Đồng Đăng, nơi có hơn 1.000 hộ dân bị ảnh hưởng, công tác dân vận được xác định là “chìa khóa”. Cán bộ MTTQ không chỉ dừng lại ở các cuộc họp dân mà còn chủ động đổi mới cách làm, lập các nhóm Zalo theo từng thôn, từng khu dân cư để cập nhật thông tin, giải đáp thắc mắc ngay từ cơ sở.

Ông Hoàng Mạnh Cường, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Đồng Đăng cho biết, việc công khai thông tin trên nền tảng số giúp người dân tiếp cận chính sách minh bạch hơn, từ đó giảm bớt nghi ngại. “Khi người dân hiểu rõ quyền lợi của mình, việc vận động sẽ thuận lợi hơn. Tuy nhiên, với những trường hợp đặc thù, nhất là liên quan đến mồ mả, thì phải trực tiếp gặp gỡ, trao đổi nhiều lần”, ông Cường nói.

Thực tế cho thấy, phần diện tích còn lại chủ yếu tập trung ở những hộ chưa đồng thuận di dời mộ phần hoặc chưa chấp nhận tháo dỡ nhà cửa. Đây là những trường hợp “khó”, đòi hỏi sự kiên trì, linh hoạt và tinh tế trong cách tiếp cận.

Ông Trịnh Tiến Duy, Trưởng Ban Chỉ đạo GPMB xã Đồng Đăng nhận định, càng về cuối, công tác giải phóng mặt bằng càng khó. “Có những hộ đã đồng thuận về đất đai nhưng còn băn khoăn việc di chuyển mộ tổ tiên. Nếu không làm tốt công tác dân vận thì rất dễ phát sinh vướng mắc kéo dài”.

Câu chuyện này thể hiện rõ tại thôn Nà Nhất B, xã Chiến Thắng – nơi có nhiều hộ dân phải di dời cả nhà ở và phần mộ để phục vụ dự án. Trước đây, không ít hộ tỏ ra lo lắng, thậm chí chưa đồng ý di dời do yếu tố tâm linh và tập quán lâu đời.

Ông Nông Văn Hải, người dân thôn Nà Nhất B chia sẻ: “Gia đình tôi ban đầu chưa đồng ý di chuyển mộ phần vì liên quan đến tổ tiên. Nhưng sau khi được cán bộ thôn và Mặt trận giải thích rõ, hỗ trợ chọn vị trí mới phù hợp, chúng tôi đã đồng thuận và bàn giao đất”.

Để tháo gỡ vướng mắc, chi bộ và Ban Công tác Mặt trận thôn đã thành lập các tổ vận động, phân công từng cán bộ, đảng viên phụ trách từng hộ. Những người có uy tín trong cộng đồng cũng được huy động tham gia, tạo sự lan tỏa trong Nhân dân.

Việc vận động di dời mồ mả được thực hiện theo hướng “thấu tình đạt lý”. Cán bộ không chỉ tuyên truyền chính sách mà còn cùng người dân bàn bạc, lựa chọn thời điểm, phương án di chuyển phù hợp với phong tục tập quán.

Một cán bộ thôn Nà Nhất B cho biết, có những hộ phải vận động nhiều lần, thậm chí kéo dài hàng tháng mới đạt được sự đồng thuận. “Đây không chỉ là câu chuyện đất đai mà còn là câu chuyện tâm linh, nên phải làm bằng sự kiên trì và chân thành”.

Chính từ cách làm đó, nhiều hộ dân tại Nà Nhất B đã chủ động di dời nhà cửa, mồ mả, bàn giao mặt bằng. Một số hộ còn tích cực tham gia vận động các gia đình khác, tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng.

Trở lại với xã Đồng Đăng, nhờ sự vào cuộc đồng bộ của MTTQ và các đoàn thể, đến nay địa phương đã cơ bản hoàn thành khối lượng giải phóng mặt bằng, chỉ còn một số vị trí khó đang tiếp tục được xử lý.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo địa phương, phần còn lại tuy nhỏ về diện tích nhưng lại là những “điểm nghẽn” phức tạp. Trong trường hợp đã vận động, đối thoại nhiều lần nhưng không đạt kết quả, chính quyền buộc phải tính đến phương án cưỡng chế theo quy định.

“Cưỡng chế là giải pháp cuối cùng, không ai mong muốn. Nhưng để đảm bảo tiến độ dự án, nếu trường hợp hộ dân không hợp tác sau khi đã được tuyên truyền, vận động đầy đủ thì phải thực hiện theo quy định pháp luật”, lãnh đạo địa phương cho biết.

Từ thực tế tại Đồng Đăng và Chiến Thắng có thể thấy, giải phóng mặt bằng không đơn thuần là công việc hành chính mà là quá trình vận động xã hội sâu sắc. Khi người dân được tôn trọng, được lắng nghe và được đảm bảo quyền lợi, họ sẵn sàng đồng hành cùng chính quyền.

Vai trò của MTTQ và các đoàn thể vì thế ngày càng được khẳng định, trở thành lực lượng nòng cốt trong việc tạo sự đồng thuận, góp phần mở đường cho những “mét đất cuối cùng” của các dự án.

Đây cũng là kinh nghiệm thực tiễn quan trọng, có thể nhân rộng tại nhiều địa phương trong bối cảnh các dự án hạ tầng lớn đang được triển khai trên cả nước, đòi hỏi không chỉ tiến độ mà còn sự đồng thuận bền vững từ cơ sở.