Lấp “lỗ hổng” từ bếp ăn đến bàn ăn

Mới đây nhất, vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây (TPHCM) khiến 266 người có triệu chứng, trong đó 190 học sinh phải nhập viện sau bữa ăn bán trú, là một trong những sự cố nghiêm trọng gần đây.

Kết quả điều tra cho thấy, nguyên nhân liên quan đến bữa ăn tập thể với dấu hiệu nhiễm chéo trên nhiều món ăn. Các xét nghiệm phát hiện sự hiện diện của nhiều tác nhân gây bệnh như Salmonella spp., E. coli và Staphylococcus aureus – những vi khuẩn thường liên quan đến ngộ độc thực phẩm.

Không chỉ trong môi trường học đường, nguy cơ ngộ độc thực phẩm còn xuất hiện ở các dịch vụ ăn uống phổ biến. Tại Nghệ An, chỉ trong vài ngày, Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu đã tiếp nhận 62 trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm, phần lớn liên quan đến việc sử dụng bánh mì từ một số cơ sở trên địa bàn.

Những vụ việc liên tiếp này cho thấy một thực tế đáng lo ngại: Nguy cơ mất an toàn thực phẩm không còn là sự cố đơn lẻ mà đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt tại các bếp ăn tập thể, trường học và thức ăn đường phố – những lĩnh vực vốn khó kiểm soát.

Số liệu từ Bộ Y tế cũng chỉ ra, riêng trong quý I/2026, cả nước đã ghi nhận 30 vụ ngộ độc thực phẩm, trong đó nhiều vụ có số người mắc lớn, chủ yếu liên quan đến bếp ăn tập thể và dịch vụ ăn uống. Điều đáng nói, dù đã có nhiều giải pháp được triển khai, tình hình vẫn diễn biến phức tạp. Điều này cho thấy các biện pháp hiện tại chưa đủ mạnh, chưa theo kịp thực tế biến động của thị trường thực phẩm và hành vi tiêu dùng.

Trước thực trạng trên, vấn đề đặt ra hiện này là ngành y tế cần định hình lại cách tiếp cận trong quản lý an toàn thực phẩm. Thay vì kiểm soát rời rạc từng khâu, tư duy mới là quản lý theo chuỗi giá trị – từ sản xuất, chế biến đến tiêu dùng. Song song với đó, việc hoàn thiện thể chế và tăng cường chế tài xử phạt cũng đang được đặt ra cấp bách.

Theo đánh giá của cơ quan quản lý, nhiều hành vi vi phạm hiện nay ngày càng tinh vi, trong khi mức xử phạt còn thấp, chưa đủ sức răn đe. Các vi phạm phổ biến bao gồm sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, sản xuất – kinh doanh thực phẩm hết hạn, sử dụng phụ gia vượt mức cho phép, vi phạm quy định về công bố và ghi nhãn sản phẩm .

Giờ đây, việc chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực giám sát và trách nhiệm của cơ quan quản lý. Nếu không kiểm soát chặt chẽ, hậu kiểm có thể trở thành “lỗ hổng” để thực phẩm không bảo đảm an toàn lọt ra thị trường.

Các chuyên gia cho rằng, quản lý nhà nước dù chặt chẽ đến đâu cũng không thể thay thế vai trò của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Doanh nghiệp cần coi an toàn thực phẩm là yếu tố sống còn, không đánh đổi uy tín lấy lợi nhuận ngắn hạn. Người dân cần nâng cao kỹ năng lựa chọn thực phẩm, không sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm điều kiện vệ sinh.

Điều đáng nói là những vụ ngộ độc thực phẩm gia tăng khi mùa nắng nóng chỉ vừa bắt đầu. Khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao, thực phẩm trở nên dễ hư hỏng hơn nếu không được bảo quản đúng cách. Thực tế cũng cho thấy, nhiều trường hợp rối loạn tiêu hóa và ngộ độc thực phẩm thường xuất hiện nhiều hơn vào mùa nóng.

Trước mắt là 2 kỳ nghỉ lễ liên tiếp, nhu cầu du lịch tăng cao, vấn đề an toàn thực phẩm ở các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống đang là mối quan tâm của cộng đồng. Khi nguy cơ không chỉ đến từ thực phẩm bẩn mà còn từ quy trình chế biến, bảo quản và quản lý lỏng lẻo, yêu cầu siết chặt kiểm soát theo chuỗi – từ sản xuất đến bàn ăn – đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. An toàn thực phẩm không phải là vấn đề của riêng ngành y tế, mà là trách nhiệm của toàn xã hội.

Khi mỗi mắt xích trong chuỗi vận hành đều được kiểm soát chặt chẽ, nguy cơ ngộ độc mới có thể được giảm thiểu.