Lên kịch bản dài hạn, bảo vệ phòng tuyến xăng dầu quốc gia

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 3 mới đây, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, lượng xăng dầu nhập khẩu và tồn kho hiện nay đủ để bảo đảm nguồn cung trong nước đến hết tháng 4. Theo ông, hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn vẫn duy trì ổn định sản xuất, bảo đảm cung cấp nguyên liệu tới cuối tháng này.

Trong tháng 3, các doanh nghiệp đầu mối đã nhập khẩu khoảng 3,2 triệu m³ xăng dầu. Cộng với lượng tồn kho 2,6-2,8 triệu m³, thị trường trong nước hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu sản xuất và tiêu dùng. Tuy nhiên, bối cảnh thế giới lại đang diễn biến phức tạp. Xung đột leo thang ở Trung Đông từ cuối tháng 2 khiến nguồn cung năng lượng toàn cầu chao đảo, quy mô tác động thậm chí được đánh giá lớn hơn cả cú sốc dầu mỏ những năm 1970.

Hệ quả là giá năng lượng trong nước biến động mạnh. Từ cuối tháng 2 đến nay, xăng dầu đã trải qua 13 kỳ điều chỉnh, hiện giá RON 95-III ở mức 26.970 đồng/lít, còn dầu diesel lên tới 44.780 đồng/lít.

Trước sức ép này, Việt Nam đã chủ động xây dựng nhiều kịch bản điều hành ngay từ đầu tháng 3. Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, nhà điều hành tính đến cả tình huống khủng hoảng kéo dài trên 4 tuần và hơn nữa, đồng thời xây dựng phương án cho các tháng tiếp theo. Nguyên tắc điều hành vẫn bám sát biến động giá thế giới nhưng phải cân nhắc tác động tới người dân, doanh nghiệp và các ngành sử dụng nhiều nhiên liệu, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định cung - cầu.

Về vấn đề này, quyền Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng cho biết: Việt Nam vẫn giữ được trạng thái “ổn định tương đối”, trái ngược với nhiều quốc gia trong khu vực đang đối mặt khủng hoảng năng lượng. Ở Thái Lan, giá xăng đã vượt 51.000 đồng/lít; Lào và Campuchia ghi nhận nhiều cây xăng đóng cửa; còn Philippines phải đưa ra cảnh báo khó khăn. Ngay cả một số nền kinh tế phát triển cũng khuyến nghị người lao động làm việc từ xa để giảm nhu cầu đi lại.

“Trong bối cảnh đó, Việt Nam không chỉ bảo đảm nguồn cung mà còn duy trì mức giá thấp hơn mặt bằng chung của thế giới, khoảng 1,3 USD/lít, thấp hơn cả các nước giáp biên” - ông Hùng nhấn mạnh.

Dù vậy, theo ông Hùng, nền kinh tế vẫn chịu áp lực lớn do phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu, sức mua nội địa chưa phục hồi mạnh và diễn biến quốc tế khó lường. Do đó, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ bảo đảm nguồn cung, tái cơ cấu ngành năng lượng đến kích cầu tiêu dùng để giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Bộ Công thương cho biết Chính phủ đã sử dụng Quỹ bình ổn giá, đồng thời giảm tối đa các sắc thuế như thuế môi trường, VAT và thuế tiêu thụ đặc biệt để giảm áp lực lên giá xăng dầu. Cùng đó là những giải pháp tăng năng lực sản xuất trong nước, mở rộng nguồn cung nhập khẩu, phát triển nhiên liệu thay thế như xăng sinh học, nâng dự trữ và tăng cường quản trị rủi ro.

Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Ngô Trí Long đánh giá việc điều hành thời gian qua là “kịp thời và hiệu quả”, khi nhà điều hành linh hoạt sử dụng Quỹ bình ổn và yêu cầu doanh nghiệp duy trì nguồn hàng, giúp hạn chế tác động lan rộng. Ông cho rằng, việc chủ động xây dựng kịch bản ứng phó là yếu tố quan trọng để bảo đảm hệ thống phân phối không bị gián đoạn.

Cuộc khủng hoảng năng lượng vẫn chưa kết thúc, eo biển Hormuz còn bất ổn và giá dầu thế giới dự báo tiếp tục biến động. Nhưng ít nhất trong “tháng đầu tiên” của cơn bão năng lượng mạnh nhất thập kỷ, Việt Nam đã cho thấy khả năng ứng phó nhanh, chính sách đủ mạnh và sự phối hợp liên bộ chặt chẽ để bảo vệ phòng tuyến giá năng lượng cho người dân và toàn bộ nền kinh tế.