Năm 2026: Giáo dục Việt Nam vận hành trong khung pháp lý mới

Dấu ấn đột phá từ thể chế

Ngày 22/8/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Nghị quyết tiếp tục khẳng định quan điểm giáo dục và đào tạo (GDĐT) là quốc sách hàng đầu, đồng thời là Nghị quyết đầu tiên của Đảng khẳng định giáo dục và đào tạo là nhân tố quyết định tương lai của dân tộc, là động lực then chốt cho sự phát triển bứt phá của đất nước.

Cùng với việc triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW, Năm 2025 là năm ngành GDĐT triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng, có quy mô lớn.

Dấu ấn nổi bật nhất của ngành trong năm qua là xây dựng thể chế mới về giáo dục, đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh và mạnh mẽ hơn của đất nước với số lượng luật, nghị quyết được ban hành trong một năm lớn nhất từ trước đến nay.

Trong đó, 4 luật vừa được Quốc hội thông qua gồm: Luật Nhà giáo, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi). Các luật này vừa có tính kế thừa, vừa có những đổi mới quan trọng. Trong đó, Luật Nhà giáo là đạo luật có ý nghĩa đầu tư cho phát triển đội ngũ, bảo đảm nhân tố then chốt trong sự phát triển của giáo dục ở cả ba cấp độ: phổ thông, đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Bên cạnh các luật, Quốc hội đã thông qua nghị quyết quan trọng. Trong đó có Nghị quyết về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi; Nghị quyết về miễn học phí cho học sinh mầm non, phổ thông; Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về hiện đại hóa và nâng cao chất lượng GDĐT.

Với 4 luật và 4 nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua, đây là những nền tảng pháp lý đặc biệt quan trọng để vận hành một nền giáo dục hiện đại, đồng bộ, hiệu quả trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, Bộ cũng tổ chức triển khai nhiều chính sách lớn như xây dựng trường học liên cấp tại các xã biên giới; đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; các đề án thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo...

Thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bộ GDĐT đã chủ động giảm 1 tổng cục thành vụ và giảm 6 vụ; tham mưu ban hành và ban hành theo thẩm quyền nhiều văn bản về phân cấp, phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp; chủ động thành lập đoàn kiểm tra, tổ chức tập huấn để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các địa phương.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác là việc tổ chức thành công Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025 với nhiều điểm “đặc biệt”. Đây là kỳ thi đầu tiên dành cho học sinh theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời vẫn phải bảo đảm công tác thi cho học sinh theo Chương trình 2006 chưa tốt nghiệp hoặc có nhu cầu thi lại để xét tuyển đại học. Kỳ thi được tổ chức trong bối cảnh sắp xếp lại hệ thống thanh tra các cấp, chấm dứt hoạt động của công an cấp huyện. Việc tổ chức kỳ thi được thực hiện với chính quyền địa phương 3 cấp nhưng công tác chấm thi, công bố kết quả thi thực hiện với chính quyền địa phương 2 cấp.

Tháo gỡ những điểm nghẽn trong thực thi pháp luật

Từ ngày 1/1/2026, 4 luật vừa được Quốc hội thông qua sẽ vận hành trên nền tảng một thể chế mới. Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn khẳng định, 4 luật được xây dựng bảo đảm tính đồng bộ, hệ thống và liên thông trong hệ thống pháp luật liên quan đến lĩnh vực GDĐT. Đây là một bước đổi mới rất quan trọng về thể chế.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn, một thuận lợi lớn là từ năm 2025, giáo dục nghề nghiệp được điều chuyển từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội về Bộ GDĐT quản lý. Vì vậy, quá trình xây dựng các luật đã tính toán để bảo đảm sự đồng bộ, liên thông và hô ứng lẫn nhau giữa các quy định pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển giáo dục phổ thông, giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Cùng với hệ thống luật là các nghị quyết mang tính chính sách đặc biệt và cơ chế thực thi cho những quyết sách đột phá. Toàn bộ nền giáo dục sẽ được vận hành trong một khuôn khổ pháp lý thuận lợi hơn; nhiều khó khăn, vướng mắc và điểm nghẽn trong quá trình thực thi pháp luật ở các giai đoạn trước sẽ từng bước được tháo gỡ, tạo điều kiện cho giáo dục và đào tạo phát triển bền vững trong thời gian tới.

Để triển khai hiệu quả Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn cho biết, trong giai đoạn tới, mục tiêu phát triển giáo dục là bảo đảm tính tiên tiến, hiện đại và công bằng, đồng thời đặt chất lượng ở vị trí trung tâm.

Bên cạnh yếu tố con người, cơ sở vật chất, trường lớp học và trang thiết bị dạy học là điều kiện quan trọng bảo đảm chất lượng giáo dục. Đảng và Nhà nước đã dành sự quan tâm lớn thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia, tập trung tăng cường cơ sở vật chất, nhất là ở vùng khó khăn; phấn đấu đến năm 2030 kiên cố hóa 100% trường lớp học.

Song song với đó, ngành Giáo dục cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá theo hướng khoa học, hiện đại. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng GDĐT.