Nâng giá trị hàng Việt trên thị trường toàn cầu
Xuất khẩu tiếp tục là một động lực quan trọng của tăng trưởng. Nhưng khi các thị trường ngày càng siết tiêu chuẩn về chất lượng, nguồn gốc và phát triển xanh, hàng Việt muốn đi xa không thể chỉ dựa vào giá và sản lượng. Bài toán đặt ra là nâng giá trị gia tăng, làm chủ công nghệ và tiến lên những vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Tìm đơn hàng và giữ được thị trường
Bức tranh kinh tế 7 tháng đầu năm cho thấy, hoạt động xuất khẩu tiếp tục là sức bật của nền kinh tế. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 319,53 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục giữ vai trò chủ lực với hơn 287 tỷ USD, chiếm khoảng 90 % tổng kim ngạch xuất khẩu.
Ông Đỗ Hà Nam - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, Philippines vẫn là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam. 7 tháng đầu năm, lượng gạo xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 2,5 triệu tấn. Hiệp hội cũng kiến nghị tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp (DN) mở rộng xuất khẩu sang các nước châu Phi và các thị trường tiềm năng khác nhằm giảm rủi ro do phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Đằng sau những con số tăng trưởng là một yêu cầu ngày càng rõ, không chỉ tìm được thị trường mà phải đủ năng lực để giữ được thị trường.
Bà Lê Hoàng Diệp Thảo – Chủ tịch Liên minh Cà phê toàn cầu, Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc TNI King Coffee, Việt Nam từ lâu khẳng định vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới, với lợi thuế nổi bật về cà phê Robusta, vùng nguyên liệu lớn và năng lực sản xuất quy mô. Tuy nhiên, bước vào năm 2026, ngành cà phê toàn cầu đang có những chuyển dịch mạnh mẽ. Các yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc, cùng sự tham gia ngày càng sâu của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra những yêu cầu mới đối với cà phê Việt Nam. Lợi thế về sản lượng và chi phí không còn đủ để tạo sức cạnh tranh dài hạn. Việt Nam không thiếu tiềm năng để phát triển ngành cà phê. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để mỗi hạt cà phê tạo giá trị cao hơn, từ nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu đến chế biến sâu hơn và đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế. Đây sẽ là bước chuyển quan trọng để cà phê Việt Nam đứng vững vị thế của một cường quốc xuất khẩu.
Nâng cao nội lực để đi xa hơn
Thị trường quốc tế không còn là cuộc chơi đơn thuần về giá. Đối tác ngày càng quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc, công nghệ, môi trường và khả năng đáp ứng lâu dài. Vì vậy, mở rộng thị trường phải đi cùng nâng cao năng lực cạnh tranh. Hàng Việt muốn đi xa không thể chỉ đi bằng lợi thế giá rẻ. Muốn đứng vững trên thị trường quốc tế, doanh nghiệp phải đi bằng chất lượng, công nghệ, thương hiệu và chính nội lực của mình.
Chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu
Để tạo đột phá trong những tháng cuối năm 2026 và hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu đã đề ra, các chuyên gia kinh tế cho rằng, các địa phương cần tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm. Trước hết, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, đồng thời chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, mở rộng thị phần tại Trung Đông, Nam Á, châu Phi và Mỹ Latin nhằm giảm sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Cùng với đó, tăng cường liên kết vùng, phát huy lợi thế của các trung tâm sản xuất, logistics và cảng biển, tiếp tục đầu tư hoàn thiện kết cấu hạ tầng logistics theo hướng đồng bộ, hiện đại; kết nối hiệu quả các khu công nghiệp, khu kinh tế với hệ thống cảng biển và mạng lưới đường cao tốc, đường vành đai, qua đó giảm chi phí vận chuyển, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu... T.Xuân
Từ thực tế xuất khẩu của DN, chuyên gia kinh tế - TS Cấn Văn Lực nhận định, Việt Nam cần chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào sản lượng sang mô hình dựa nhiều hơn vào năng suất và giá trị gia tăng. DN vẫn cần đầu tư, mở rộng sản xuất nhưng phải hướng vào những lĩnh vực có giá trị cao. DN phải đẩy nhanh chuyển đổi số, ứng dụng AI và khai thác dữ liệu trong quản trị, sản xuất, marketing và phân phối. Cùng với đó là đầu tư vào vùng nguyên liệu, chế biến sâu, nghiên cứu - phát triển (R&D) và đổi mới sáng tạo. Đối với TPHCM, TS Cấn Văn Lực cho rằng, thành phố cần tiếp tục giữ vững xuất khẩu hàng hóa, đồng thời tăng xuất khẩu dịch vụ như logistics, du lịch và tài chính. Thành phố cũng cần phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa để giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.
Trong khi đó, theo ông Nguyễn Ngọc Hòa - Chủ tịch Hiệp hội DN TPHCM (HUBA), dù kinh tế có những tín hiệu khởi sắc, DN vẫn phải đối mặt với áp lực từ thị trường tiêu thụ, chi phí sản xuất và biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong giai đoạn cao điểm cuối năm, HUBA sẽ đồng hành cùng DN thông qua các chương trình kết nối cung - cầu, xúc tiến thương mại liên vùng và mở rộng thị trường quốc tế, trong đó chú trọng Ấn Độ, Australia và EU. Cùng với mở thị trường, DN sẽ được hỗ trợ ứng dụng công nghệ số để tối ưu chi phí vận hành và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Theo ông Hòa, đây là cơ sở để DN nâng sức cạnh tranh, đón bắt xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng và tiếp cận những đơn hàng mới, cũng như nguồn vốn tín dụng xanh. Như vậy, câu chuyện xuất khẩu hiện nay không chỉ là bán được bao nhiêu hàng. Quan trọng hơn là DN tạo ra được bao nhiêu giá trị và có thể đứng ở đâu trong chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh TPHCM đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, khu vực DN tư nhân tiếp tục là một động lực quan trọng. Nhưng để động lực này phát huy hiệu quả, doanh nghiệp cần được tiếp sức về vốn, công nghệ, thị trường và thông tin. Đề cập đến hỗ trợ xuất khẩu, ông Huỳnh Lê Minh Tú thông tin, Sở Công thương đã trình UBND thành phố Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa giai đoạn 2026 - 2030. Theo kế hoạch hoạt động xuất nhập khẩu theo hướng bền vững, khai thác lợi thế cạnh tranh, đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm chủ lực và phát triển thương hiệu hàng hóa Việt Nam. DN sẽ được hỗ trợ đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, xanh hóa chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực phòng vệ thương mại. Sở Công thương TPHCM cũng trình Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN giai đoạn 2026 - 2030 và 2031 - 2035. Qua đó, hỗ trợ DN tận dụng tốt hơn cơ hội từ thị trường ASEAN, mở rộng thương mại và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.
Tăng trưởng xuất khẩu vì thế không chỉ được đo bằng những con số kim ngạch. Quan trọng hơn, đó phải là quá trình nâng tỷ lệ giá trị Việt Nam trong mỗi sản phẩm, để hàng Việt không chỉ có mặt ở thị trường quốc tế mà còn từng bước đứng ở những vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Ông Bruno Jaspaert - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp EU tại Việt Nam (EuroCham): Tiếp sức cho thương mại Việt Nam – EU
30 năm qua, gần một nửa tổng kim ngạch thương mại giữa EU và Việt Nam diễn ra trong khuôn khổ EVFTA. Điều đó cho thấy sự gia tăng nhanh chóng của tốc độ hội nhập thương mại ngay khi các rào cản tiếp cận thị trường được tháo gỡ. 6 năm trước, EVFTA mới chỉ là một cam kết chính trị đầy tham vọng. Ngày nay, tác động của hiệp định đã hiện hữu và có thể đo lường được. Hiệp định EVFTA đã tái định hình dòng chảy thương mại, bồi đắp niềm tin kinh doanh và đưa Việt Nam trở thành một trong những “neo kinh tế” quan trọng hàng đầu của châu Âu tại châu Á. Với tư cách là tiếng nói đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam, chúng tôi sẽ tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng thông qua công tác vận động chính sách dựa trên thực chứng và các cuộc đối thoại công - tư mang tính xây dựng.