Nắng nóng và nguy cơ ngộ độc từ những bữa ăn

Những ngày đầu tháng 4, một vụ nghi ngộ độc thực phẩm tại TPHCM đã khiến dư luận đặc biệt lo ngại khi hàng trăm học sinh phải nhập viện sau bữa ăn bán trú. Kết quả xét nghiệm ban đầu cho thấy nhiều mẫu bệnh phẩm dương tính với vi khuẩn Salmonella – một trong những tác nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm.

Thực tế cho thấy, các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể đang có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp hơn, đặc biệt tại các bếp ăn tập thể như trường học, khu công nghiệp, nhà máy. Điểm chung của các vụ việc là tính chất bất ngờ, khó kiểm soát và khả năng ảnh hưởng đến số lượng lớn người trong thời gian ngắn.

Không chỉ trong môi trường tập thể, nguy cơ mất an toàn thực phẩm (ATTP) còn hiện hữu trong đời sống hàng ngày. Tại nhiều khu chợ, hàng quán vỉa hè, thực phẩm không rõ nguồn gốc, không được bảo quản đúng cách vẫn được bày bán phổ biến. Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, những thực phẩm này trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, làm gia tăng nguy cơ ngộ độc.

Theo bà Hoàng Thị Minh Thu - nguyên Chi cục phó Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội, nhiệt độ cao trong mùa hè có thời điểm lên tới 37 – 40 độ C – chính là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn phát triển nhanh chóng. Trong môi trường này, vi sinh vật có thể nhân lên với tốc độ gấp nhiều lần bình thường, đặc biệt trong các loại thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng, sữa. Khi thực phẩm bị nhiễm khuẩn, chỉ cần bảo quản sai cách trong thời gian ngắn cũng đủ để hình thành độc tố gây ngộ độc.

Nguy cơ không chỉ nằm ở thực phẩm tươi sống, mà còn hiện diện ngay cả trong thức ăn đã nấu chín. Một sai lầm phổ biến là để thức ăn ở nhiệt độ phòng quá lâu rồi sử dụng lại sau khi hâm nóng. Trên thực tế, nhiều loại vi khuẩn có khả năng sinh độc tố bền nhiệt, nghĩa là dù được đun lại, độc tố vẫn không bị phá hủy hoàn toàn. Đây là lý do không ít trường hợp ngộ độc xảy ra dù thực phẩm “đã được nấu chín kỹ”.

Các chuyên gia khuyến cáo, người dân cần ưu tiên sử dụng thực phẩm tươi, có nguồn gốc rõ ràng; chế biến đến đâu ăn đến đó; hạn chế tối đa việc để thức ăn ở nhiệt độ thường quá lâu. Thực phẩm chín cần được bảo quản trong tủ lạnh hoặc giữ nóng đúng cách, tránh để lẫn với thực phẩm sống.

Đặc biệt, cần thận trọng khi sử dụng thức ăn đường phố hoặc các suất ăn chế biến sẵn, nhất là trong những ngày nắng nóng kéo dài. Việc lựa chọn cơ sở uy tín, đảm bảo vệ sinh là yếu tố then chốt để giảm thiểu nguy cơ.

Trước thực trạng các vụ ngộ độc thực phẩm có xu hướng gia tăng, đặc biệt trong mùa nắng nóng, Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về ATTP đã phát động “Tháng hành động vì ATTP” 2026, tập trung siết chặt quản lý dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố, đồng thời tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm các vi phạm.

Tháng hành động vì ATTP năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 15/4 -15/5, trên phạm vi toàn quốc. Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về ATTP sẽ thành lập 5 đoàn kiểm tra, thực hiện kiểm tra tại các địa phương như Đồng Tháp, Vĩnh Long, Huế, Đà Nẵng, Thái Nguyên, Nghệ An, Quảng Ngãi, Gia Lai, Phú Thọ.

Nội dung kiểm tra tập trung vào việc triển khai chỉ đạo của Trung ương; trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác bảo đảm ATTP; đồng thời kiểm tra trực tiếp các cơ sở sản xuất, kinh doanh và quảng cáo thực phẩm.