Ngăn vấn nạn tận diệt sá sùng tại Quảng Ninh

Sá sùng – loại hải sản quý giá, mang lại giá trị kinh tế cao, phân bố tại nhiều khu vực bãi triều trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhiên, việc khai thác quá mức đã đẩy nguồn lợi này đến nguy cơ cạn kiệt.

Tại Quảng Ninh, từ tháng 11/2016, xác định giá trị và mức độ quý hiếm cần phải được bảo tồn của sá sùng, UBND tỉnh đã ban hành quyết định số 3818 quy định danh mục, phương pháp khai thác, loại nghề, ngư cụ và thời gian cấm khai thác sá sùng trên địa bàn tỉnh.

Theo đó, phương pháp khai thác, loại nghề khai thác, ngư cụ bị cấm quanh năm là các biện pháp bơm hút cát, sử dụng bơm áp lực để bắt sá sùng, phá hủy môi trường sống tự nhiên của sá sùng; các hành vi cản trở trái phép đường di chuyển tự nhiên của các loài thủy sản tại đầm, phá, eo, vịnh, bãi triều và các khu vực có phân bố sá sùng; khai thác sá sùng bằng sử dụng âm thanh, ánh sáng, hóa chất dẫn dụ, sử dụng các loại ngư cụ không phải mai thuổng. Đặc biệt, thời điểm sá sùng vào mùa sinh sản từ 1/6 đến hết ngày 31/7 hàng năm, cấm tất cả các hình thức, phương pháp khai thác sá sùng tự nhiên, bao gồm cả các phương pháp khai thác thủ công truyền thống

Bất chấp quy định trên, tình trạng khai thác sá sùng bằng dụng cụ cấm như cào, cuốc – mang tính tận diệt – có dấu hiệu tái diễn và phức tạp hơn. Nguyên nhân chủ yếu do đời sống ngư dân còn khó khăn và nhận thức chưa đầy đủ về quy định bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Theo phản ánh của người dân địa phương, thời gian gần đây tại một số khu vực ở sông Mang (Quan Lạn) và khu vực Minh Châu xuất hiện nhiều phương tiện tàu khai thác sử dụng bơm áp lực kết hợp với cào đáy để bắt sá sùng. Đội tàu này không gắn biển số và hoạt động có tổ chức cả ngày lẫn đêm ở những khu vực có nguồn lợi sá sùng. Đây là hình thức khai thác mang tính tận diệt vì làm đảo lộn tầng đáy để bắt sá sùng và phá hủy môi trường sống tự nhiên của nhiều loài thủy sản.

Khoảng 23h ngày 4/2, tại khu vực hòn Cán Đao, vùng biển Ngọc Vừng (đặc khu Vân Đồn), tổ công tác liên ngành gồm: Đồn Biên phòng Ngọc Vừng phối hợp với Chi cục Biển, Hải đảo và Thủy sản; Kiểm ngư; Công an đặc khu Vân Đồn và Đội Cảnh sát đường thủy đặc khu Vân Đồn đã phát hiện tàu cá mang số hiệu QN-41219-TS đang khai thác thủy sản bằng hình thức dùng ống thổi sục xuống đáy biển. Chủ tàu là ông Phạm Văn Cơ (52 tuổi, trú tại Đông Trung, đặc khu Vân Đồn); trên tàu còn có hai thuyền viên.

Qua kiểm tra, lực lượng chức năng xác định, tàu đăng ký là thu mua thủy sản nhưng được trang bị máy bơm áp lực công suất lớn (182 CV) kết nối với hệ thống ống nhựa đường kính lớn để sục, thổi xuống dưới đáy biển nhằm khai thác sá sùng. Đây là phương thức khai thác mang tính hủy diệt và đã bị nghiêm cấm.

Nghề đào sá sùng có từ nhiều đời xa xưa đến nay vẫn tồn tại, là nguồn sống của biết bao ngư dân quanh năm bám biển ở Quảng Ninh. Giữa trăm nghề mưu sinh nơi đầu sóng gió, nhiều ngư dân từ Quan Lạn, Minh Châu đến Quảng Hà, Móng Cái bao đời nay mưu sinh, nuôi sống nhiều thế hệ với nghề đào sá sùng.

Đau xót trước các hoạt động khai thác mang tính hủy diệt trên, bà Lê Thị Dung (thôn 3 Quảng Minh, xã Quảng Hà, một người đào sá sùng chuyên nghiệp hơn 20 năm) nói: Bà con cũng nhờ nghề này mà nhiều hộ xây nhà to, mua sắm đầy đủ vật dụng. Ngay như ở Quảng Thịnh, một làng người dân tộc Dao, trước đây toàn là hộ nghèo, cũng nhờ sá sùng mà trở nên khá giả. Cứ tình trạng khai thác như này, nếu không có sự vào cuộc mạnh mẽ của chính quyền, sự kiểm soát chặt chẽ của cơ quan chức năng, các bãi triều sẽ sớm không còn sá sùng tồn tại nữa”.

Theo ông Đào Văn Vũ, Phó chủ tịch UBND đặc khu Vân Đồn, địa phương đã chỉ đạo các lực lượng chức năng như Công an đặc khu, đồn Biên phòng Hạ Long, Đồn Biên phòng Ngọc Vừng chủ động phối hợp tuần tra, xử lý nghiêm đối với các phương tiện khai thác bằng các hành vi tận diệt để bảo vệ cái nguồn lợi thủy sản cho Vân Đồn.