Nỗi lo chi phí logistics tăng cao

Chi phí vận tải tăng, hàng hóa xuất nhập khẩu chậm

Đại diện Công ty TNHH TM Tân Quang Minh (Bidrico) cho biết, DN nhận thông báo tăng giá khoảng 3% đối với nhiều loại nguyên liệu đầu vào. Với quy mô sản xuất lớn, mức tăng tưởng chừng không quá lớn này nhanh chóng trở thành khoản chi phí đáng kể. Đáng chú ý, lo ngại không chỉ là giá nguyên liệu tăng mà còn là nguy cơ nguồn cung bị chậm trễ nếu hành trình vận chuyển tiếp tục kéo dài. Đại diện các ngành hàng, ông Phạm Văn Xô - Chủ tịch Hiệp hội Xuất nhập khẩu TPHCM (HIEA) thông tin, những biến động hiện nay chuyển thành áp lực trực tiếp lên hoạt động sản xuất – kinh doanh. Theo ông Xô, nguồn cung chỗ trên tàu đang giảm rõ rệt. Thậm chí, có trường hợp DN chấp nhận mức giá vận chuyển cao nhưng vẫn chưa thể đặt được chỗ. “Đây không chỉ là câu chuyện chi phí mà còn là bài toán có tiền cũng chưa chắc vận chuyển được hàng” - ông Xô nói.

Dựa trên diễn biến thị trường, Ban Quản lý các Khu chế xuất – Khu công nghiệp TPHCM cho hay, hoạt động của DN trong các khu này có độ mở thương mại quốc tế rất cao với cả thị trường đầu vào và đầu ra ở nước ngoài. Vì vậy, bất kỳ biến động địa chính trị nào tại các tuyến vận tải hoặc khu vực thương mại quan trọng đều có thể tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất. Một trong những ảnh hưởng rõ rệt nhất hiện nay là sự gián đoạn chuỗi cung ứng nguyên vật liệu, đặc biệt trên tuyến vận tải qua Biển Đỏ. Nhiều DN nhập khẩu nguyên liệu từ châu Âu buộc phải thay đổi lộ trình vận chuyển, chuyển sang đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 3 – 4 tuần và chi phí logistics tăng mạnh.

Theo Ban Quản lý các Khu chế xuất – Khu công nghiệp TPHCM, tình trạng hủy chuyến của các hãng tàu đang khiến chi phí vận chuyển và lưu kho tăng mạnh. Hàng hóa sản xuất xong nhưng chưa thể xuất đi khiến nhiều kho bãi tại các cảng rơi vào tình trạng quá tải. Ngoài cước vận tải, DN còn phải chịu thêm nhiều khoản phụ phí như “phụ phí rủi ro chiến tranh” hay “phụ phí chuyển hướng hành trình”. Việc tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng cũng làm kéo dài chu trình quay vòng container, dẫn đến tình trạng thiếu container rỗng tại các cảng của thành phố.

Sở Công thương TPHCM cho biết, việc chuyển hướng vận tải biển sẽ làm kéo dài thời gian vận chuyển tuyến TPHCM đến châu Âu thêm khoảng 7 – 10 ngày, đồng thời chi phí vận tải biển tăng mạnh do phát sinh phụ phí xung đột và phí bảo hiểm vận tải. Vì vậy, các ngành có tỷ trọng xuất khẩu lớn như điện tử – máy tính và linh kiện, dệt may, giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ, cùng với một số mặt hàng nông – lâm – thủy sản… dự báo sẽ chịu ảnh hưởng từ việc gia tăng chi phí logistics và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.

Tìm giải pháp giảm áp lực chi phí

Trước những biến động của thị trường vận tải quốc tế, các hiệp hội ngành nghề và cơ quan quản lý đang triển khai nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ DN thích ứng. Ban Quản lý KCX – KCN thành phố cho biết, đang theo dõi sát diễn biến và nắm bắt tình hình hoạt động của các DN, đặc biệt là những DN có nguồn cung nguyên liệu hoặc thị trường xuất khẩu chủ yếu tại khu vực Trung Đông và EU. Đồng thời, các khuyến cáo của Bộ Công thương cũng đã được đăng tải trên trang thông tin điện tử của Ban Quản lý để DN kịp thời cập nhật và chủ động ứng phó. Ngoài ra, Ban Quản lý còn phối hợp với các sở, ngành liên quan triển khai các giải pháp của Trung ương và UBND thành phố, đồng thời tham mưu, kiến nghị các chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm giúp DN ổn định sản xuất, giảm thiểu tác động từ các biến động địa chính trị trên thế giới.

Hiệp hội DN Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) tiến hành khảo sát nhanh về mức độ tác động của xung đột Trung Đông đối với cộng đồng DN logistics trong nước. Khảo sát tập trung vào các vấn đề như chi phí vận tải tăng, thời gian vận chuyển kéo dài, khó khăn trong việc đặt chỗ hoặc thiếu hụt container, cũng như các rủi ro liên quan đến dòng tiền, hợp đồng và khả năng tìm kiếm tuyến vận tải thay thế.

Ông Nguyễn Đức Bình - Tổng Thư ký VLA cho biết, việc thu thập thông tin từ cộng đồng DN trong giai đoạn này có ý nghĩa quan trọng, giúp Hiệp hội có cơ sở dữ liệu thực tế để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các biến động địa chính trị đối với ngành logistics Việt Nam. Trên cơ sở kết quả khảo sát, VLA sẽ tổng hợp các ý kiến, đề xuất của DN để báo cáo và kiến nghị với Chính phủ cùng các cơ quan quản lý nhà nước về những giải pháp hỗ trợ cần thiết.

Theo đánh giá của Sở Công thương TPHCM, xung đột tại Trung Đông đầu năm 2026 đã làm gia tăng rủi ro địa chính trị toàn cầu, tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng, vận tải biển quốc tế và chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, Sở Công thương khẳng định, thành phố đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ DN, trong đó có việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; tăng cường hướng dẫn DN khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do để tối ưu hóa thuế quan và giảm chi phí. Sở Công thương cũng phối hợp với các hiệp hội khác tổ chức các hội nghị kết nối giữa DN vận tải và sản xuất xuất khẩu nhằm tìm kiếm giải pháp tiết giảm chi phí. Song song đó, các chương trình xúc tiến thương mại cũng được định hướng mở rộng sang những thị trường như ASEAN, Trung Quốc hay Australia nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.