Ra mắt VREF: Đầu tư tới 1 tỷ đồng/năm cho nghiên cứu sinh xuất sắc
Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Quyết định 2103/QĐ-BKHCN phê duyệt “Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026–2030” (VREF), đánh dấu bước chuyển từ hỗ trợ đào tạo sang đầu tư trực tiếp cho nghiên cứu xuất sắc, nhằm hình thành đội ngũ khoa học trẻ có năng lực vượt trội, góp phần nâng cao tự chủ công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Chương trình được thiết kế như một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặt nghiên cứu sinh vào vị trí trung tâm của các nhiệm vụ mũi nhọn. Mỗi năm dự kiến tuyển chọn khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc, ưu tiên các đề tài hướng tới làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược, đồng thời bảo đảm sự phát triển cân đối giữa các lĩnh vực.
Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận “đầu tư theo kết quả”, với quy trình tuyển chọn độc lập, minh bạch và tiêu chí đánh giá gắn trực tiếp với đầu ra. Các chỉ tiêu được lượng hóa rõ ràng: tối thiểu 60% kết quả nghiên cứu phải công bố trên tạp chí quốc tế uy tín (nhóm Q1 hoặc tương đương), ít nhất 20% có đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ và tối thiểu 15% được chuyển giao, thương mại hóa hoặc ứng dụng thực tiễn. Đây là cơ sở bảo đảm hiệu quả đầu tư và nâng cao chất lượng nghiên cứu.
Mức hỗ trợ tối đa lên tới 1 tỷ đồng/năm cho mỗi nghiên cứu sinh, trong thời gian không quá 3 năm; trường hợp cần thiết có thể gia hạn nhiệm vụ nhưng không tăng thời gian cấp kinh phí. Kinh phí được sử dụng linh hoạt cho các hoạt động trực tiếp phục vụ nghiên cứu như phát triển sản phẩm, công bố khoa học, đăng ký sở hữu trí tuệ, thử nghiệm công nghệ và hợp tác quốc tế; việc giải ngân gắn với tiến độ và kết quả đầu ra.
Chương trình cũng khuyến khích hợp tác đa chiều giữa Nhà nước, viện/trường và doanh nghiệp, thúc đẩy doanh nghiệp tham gia xuyên suốt từ đề xuất đến thương mại hóa kết quả, đồng thời tăng cường đồng tài trợ và liên kết quốc tế. Cơ chế đồng hướng dẫn với chuyên gia nước ngoài và trí thức Việt Nam ở nước ngoài được chú trọng, giúp nghiên cứu sinh tiếp cận chuẩn mực khoa học toàn cầu.
VREF được triển khai trên phạm vi toàn quốc, với sự tham gia của các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ cùng cộng đồng doanh nghiệp. Ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo, đồng thời huy động thêm nguồn lực xã hội. Cơ chế quản lý linh hoạt nhưng chặt chẽ, gắn trách nhiệm giải trình với hiệu quả sử dụng nguồn lực và tác động của kết quả nghiên cứu.
Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) được giao chủ trì tổ chức thực hiện toàn diện chương trình. Với định hướng lấy công nghệ lõi, sản phẩm và thị trường làm đích đến, VREF được kỳ vọng trở thành đòn bẩy chiến lược trong phát triển nguồn nhân lực khoa học chất lượng cao, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo toàn cầu.
