Sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm trong truyền tải thông tin

Sự kiện do Văn phòng UNESCO tại Hà Nội tổ chức, nhằm mở ra diễn đàn trao đổi chuyên sâu về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực báo chí – truyền thông theo hướng có trách nhiệm và phù hợp với các chuẩn mực đạo đức quốc tế.

UNESCO là Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa thuộc Liên hợp quốc tiên phong thúc đẩy các nguyên tắc đạo đức trong việc quản trị các công nghệ mới nổi, trong đó có trí tuệ nhân tạo, thông qua Khuyến nghị năm 2021 của UNESCO về Đạo đức trong Trí tuệ nhân tạo mà Việt Nam là một trong 193 nước thành viên của UNESCO đã phê chuẩn.

Tại Việt Nam, UNESCO đang tích cực đồng hành cùng các bộ, ngành và cơ quan chuyên môn trong việc thúc đẩy quản trị đạo đức đối với trí tuệ nhân tạo. Mục tiêu là bảo đảm các công nghệ AI được nghiên cứu, phát triển và ứng dụng theo hướng có đạo đức, có trách nhiệm, công bằng, phục vụ phát triển bền vững, đồng thời tôn trọng và bảo vệ phẩm giá con người.

Tọa đàm “Đạo đức trong trí tuệ nhân tạo lĩnh vực báo chí và truyền thông về biến đổi khí hậu” được tổ chức nhằm góp phần nâng cao nhận thức của đội ngũ làm báo, truyền thông về các nguyên tắc đạo đức trong AI theo Khuyến nghị năm 2021 của UNESCO. Qua đó, thúc đẩy việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách thận trọng, minh bạch và có trách nhiệm trong hoạt động báo chí, thông tin và truyền thông, đặc biệt với những chủ đề nhạy cảm và có tác động xã hội sâu rộng như biến đổi khí hậu.

Phát biểu tại tọa đàm, Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam cho biết, các nguyên tắc đạo đức không phải là lựa chọn có hay không, mà là nền tảng bắt buộc. Các nhà báo và chuyên gia truyền thông giữ vai trò then chốt trong việc định hình nhận thức của công chúng. Vì vậy, khi đưa tin về biến đổi khí hậu hoặc khi sử dụng các công cụ AI, đạo đức phải dẫn dắt từng bước trong quá trình tác nghiệp.

“UNESCO luôn sẵn sàng đồng hành thông qua các hoạt động nâng cao năng lực, cung cấp nguồn lực và kết nối mạng lưới toàn cầu. Chúng ta có thể bảo đảm AI được sử dụng một cách có trách nhiệm trong báo chí, bảo đảm thông tin về khí hậu chính xác, chuẩn mực, và để truyền thông tiếp tục là trụ cột của sự thật và niềm tin trong bối cảnh thế giới biến đổi nhanh chóng”, ông Jonathan Wallace Baker nói.

Trao đổi về vấn đề này, bà Đặng Phương Thảo – Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ VHTTDL) khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của AI trong hoạt động báo chí. Theo bà Thảo, Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ ứng dụng AI trong báo chí khá nhanh so với các nước đang phát triển, song việc triển khai hiện vẫn còn manh mún, thiếu chiến lược tổng thể. Hiện nay, AI chủ yếu được sử dụng ở các khâu kỹ thuật và tăng tốc độ xử lý, đóng vai trò là công cụ hỗ trợ tác nghiệp cho nhà báo.

Liên quan đến báo chí về biến đổi khí hậu, bà Thảo cho rằng AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, dự báo xu hướng, giúp thông tin được truyền tải chuẩn xác, dễ tiếp cận, qua đó nâng cao nhận thức của công chúng về các vấn đề khí hậu và môi trường.

Bên cạnh đó, bà cũng chỉ rõ những rủi ro khi sử dụng AI, như nguy cơ sai lệch thông tin, lan truyền tin giả, nội dung xuyên tạc có chủ đích và các rủi ro pháp lý. Trước thực tế này, bà Thảo nhấn mạnh sự cần thiết phải hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng chuẩn mực đạo đức và quy tắc ứng xử AI trong báo chí, đồng thời nâng cao năng lực quản lý, giám sát, bảo vệ giá trị nội dung và chú trọng đào tạo nguồn nhân lực báo chí trong kỷ nguyên số.

Tại tọa đàm, các chuyên gia đã tập trung phân tích những tình huống cụ thể trong quá trình xây dựng nội dung báo chí và truyền thông về biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên và môi trường. Các ý kiến đều nhấn mạnh việc lấy Khuyến nghị năm 2017 của UNESCO về các nguyên tắc đạo đức trong ứng phó với biến đổi khí hậu làm cơ sở tham chiếu, nhằm bảo đảm thông tin được truyền tải một cách chính xác, có trách nhiệm.