Tăng cường quản lý làm sạch môi trường mạng
Nhiều hội nhóm mạng xã hội hiện nay không còn chỉ để kết nối, chia sẻ mà đã trở thành môi trường để kẻ xấu lợi dụng thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật. Bởi vậy, Bộ Công an đề xuất chủ quản, người kiểm duyệt nội dung các hội, nhóm trên mạng xã hội phải được định danh, xác thực điện tử theo quy định.
Siết chặt trách nhiệm quản trị viên
Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định về phòng, chống tội phạm mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao, nhằm tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác đấu tranh với loại tội phạm này. Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo là quy định về quản lý hội, nhóm trên không gian mạng; trong đó đề xuất chủ quản, người kiểm duyệt nội dung các hội, nhóm trên mạng xã hội phải được định danh, xác thực điện tử theo quy định.
Chủ quản hội, nhóm thường được gọi là quản trị viên, là cá nhân hoặc tổ chức thiết lập, quản lý, điều hành một không gian cộng đồng trên các nền tảng như Facebook, Zalo, Telegram... Đây là người nắm quyền điều hành cao nhất trong nhóm: Thiết lập quy tắc hoạt động, phê duyệt hoặc từ chối thành viên mới, xóa bài viết, bình luận vi phạm, loại bỏ thành viên không tuân thủ quy định, thậm chí chỉ định thêm kiểm duyệt viên để hỗ trợ quản lý...
Theo dự thảo, chủ quản và người kiểm duyệt nội dung hội, nhóm trên mạng xã hội có trách nhiệm tổ chức, quản lý hoạt động của hội, nhóm bảo đảm tuân thủ pháp luật Việt Nam. Nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội, viễn thông và internet cũng phải thực hiện việc định danh, xác thực điện tử thông tin chủ quản hội, nhóm. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm minh bạch danh tính người quản lý các cộng đồng trực tuyến, khắc phục tình trạng “ẩn danh vô trách nhiệm” tồn tại trong thời gian qua.
Thực tế cho thấy, hội, nhóm trên mạng xã hội là không gian kết nối phổ biến, phục vụ nhiều mục đích tích cực như chia sẻ thông tin, trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ học tập, kinh doanh, hoạt động cộng đồng.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng về số lượng thành viên và sức lan tỏa lớn, không ít hội, nhóm đã dần lệch hướng, chuyển sang khai thác nội dung phản cảm, lệch chuẩn để thu hút sự chú ý, tăng tương tác. Một số hội, nhóm còn biến tướng thành nơi phát tán tin giả, thông tin sai sự thật, lừa đảo, thậm chí là “diễn đàn ngầm” để bàn bạc, rủ rê thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Vì thế, việc siết chặt trách nhiệm của quản trị viên, người đứng đầu các hội, nhóm không chỉ cần thiết mà còn là yêu cầu tất yếu để góp phần làm lành mạnh môi trường số.
Yêu cầu cấp thiết
Dưới góc độ pháp lý, nhiều chuyên gia cho rằng quy định này là phù hợp với yêu cầu quản lý hiện nay. Theo luật sư Nguyễn Đức Hùng - Đoàn Luật sư TP Hà Nội, nhiều hội nhóm mạng xã hội hiện nay không còn chỉ để kết nối, chia sẻ mà đã trở thành môi trường để kẻ xấu lợi dụng thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật. Dự thảo nghị định đang hướng tới việc chủ hội, nhóm phải đăng ký tài khoản chính chủ, sử dụng số điện thoại chính chủ, căn cước công dân hợp lệ để xác thực. Đây là cơ sở quan trọng giúp cơ quan chức năng quản lý tốt hơn hoạt động hội, nhóm, nhất là trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều cộng đồng trực tuyến có nội dung tiêu cực, bịa đặt, xuyên tạc, sai sự thật, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức, xâm phạm lợi ích của nhà nước cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân.
Khi chủ quản hội, nhóm buộc phải xác thực danh tính, tình trạng ẩn danh trong điều phối, kiểm soát nội dung sẽ dần được khắc phục. Từ đó, mỗi hội, nhóm sẽ có cá nhân hoặc tổ chức cụ thể đứng tên, chịu trách nhiệm toàn diện về nội dung và hoạt động vận hành.
“Theo điểm c khoản 1 Điều 7 dự thảo Nghị định quy định về phòng, chống tội phạm mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông và mạng xã hội có trách nhiệm định danh, xác thực điện tử thông tin chủ quản hội, nhóm. Đây được xem là cơ sở quan trọng để minh bạch danh tính người quản lý cộng đồng trực tuyến, phục vụ việc xác định trách nhiệm khi phát sinh hành vi vi phạm pháp luật” - ông Hùng nói.
Thượng tá Triệu Mạnh Tùng - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an cho rằng, đối với những tài khoản đứng ra tổ chức, vận hành các hội, nhóm lớn trên không gian mạng, người vận hành phải có trách nhiệm đối với nội dung diễn ra trong nhóm. Thực tế hiện nay, nhiều nội dung độc hại xuất hiện do không được kiểm duyệt hoặc không được ngăn chặn kịp thời. Với những trường hợp biết mà không ngăn chặn, không xóa bỏ, để người dùng đăng tải nội dung vi phạm, cơ quan chức năng sẽ có biện pháp xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Ông Tùng nhấn mạnh, việc định danh chủ quản hội, nhóm trên mạng xã hội là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Khi Nghị định được hoàn thiện và ban hành, đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để tăng cường quản lý các nền tảng mạng xã hội, phòng ngừa tội phạm sử dụng công nghệ cao, đồng thời hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Môi trường số chỉ thực sự an toàn, lành mạnh khi quyền quản trị hội, nhóm, đều được đặt trong khuôn khổ trách nhiệm rõ ràng.
