Tăng giá trị cho nông sản xuất khẩu
Dù đứng trước nhiều biến động từ Trung Đông tuy nhiên với sự chủ động từ doanh nghiệp xuất khẩu nông lâm thủy sản vẫn rất khả quan. Thậm chí ở nhiều ngành còn có sự tăng trưởng đột phá.
Nhiều động lực tăng trưởng trong quý II
Theo Bộ NNMT, sản xuất nông nghiệp quý I ghi nhận nhiều điểm sáng. Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 3 tháng đầu năm đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ. Riêng hai tháng đầu năm, kim ngạch đã vượt 11 tỷ USD, tăng 17,1%, chủ yếu nhờ nhu cầu từ thị trường Trung Quốc tăng mạnh. Toàn ngành ghi nhận thặng dư thương mại 4,78 tỷ USD. Một số ngành hàng đóng góp lớn như gỗ và sản phẩm gỗ, cà phê, tôm tiếp tục giữ vai trò chủ lực.Rau quả là điểm sáng nổi bật khi đạt 1,54 tỷ USD, tăng 32,1%. Hạt tiêu tăng mạnh cả về lượng và giá trị. Thủy sản cũng duy trì đà tăng trưởng tích cực.
Với đà tăng trưởng từ quý I, theo Bộ NNMT bước sang quý II ngành nông nghiệp có nhiều tín hiệu tích cực để giữ vững đà tăng trưởng. Trong đó, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trưởng tích cực khi các nghị định thư mới về trái cây đông lạnh và dừa tươi được vận hành trơn tru, đặc biệt nhiều loại trái cây đặc sản bước vào thu hoạch chính (vải thiều, xoài, sầu riêng vụ chính). Tin vui cho ngành rau quả ngày 23/4, lô bưởi đầu tiên của Việt Nam đã tới thị trường Australia. Lô hàng có khối lượng 940,5kg được thông quan ngày 22/4 và sau đó được vận chuyển bằng đường hàng không. Sau khi nhập khẩu vào Australia, sản phẩm được giới thiệu tại hệ thống Sydney Market nhằm kết nối với hệ thống phân phối và người tiêu dùng sở tại.
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, kết quả này cho thấy bưởi Việt Nam đã đáp ứng các yêu cầu kiểm dịch thực vật và an toàn sinh học của Australia, thị trường có tiêu chuẩn cao. Đây là cơ sở để mở rộng xuất khẩu bưởi và các loại trái cây tươi sang Australia trong thời gian tới.
Đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết thêm, lô hàng xuất khẩu tiếp theo là khoảng 5 tấn, sử dụng nguyên liệu từ tỉnh Đồng Tháp, đang được triển khai các thủ tục theo kế hoạch. Theo quy định của Australia, các lô bưởi nhập khẩu phải được kiểm tra hồ sơ kiểm dịch thực vật, bao gói, ghi nhãn và điều kiện bảo quản. Trước đó, ngày 9/10/2025, Việt Nam và Australia đã hoàn tất thỏa thuận cho phép nhập khẩu bưởi.
Với ngành thủy sản, bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký Hiệp hội và Chế biến xuất khẩu thủy sản Việt Nam cũng cho biết, xuất khẩu trong quý II được dự báo tiếp tục tăng trưởng dương nhưng phân hóa rõ rệt. Tôm và cá tra vẫn là trụ cột; Trung Quốc là động lực chính. Các thị trường có lợi thế về logistic (vị trí địa lý gần, vận chuyển thuận tiện) cùng với lợi thế thuế quan của các hiệp định FTA sẽ là những lựa chọn ưu tiên của các DN thủy sản trong năm nay.
Giảm sự phụ thuộc thị trường đơn lẻ
Theo các chuyên gia có được những thuận lợi trên chính là kết quả bước đầu của quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Nhiều địa phương đẩy mạnh sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, thúc đẩy cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của thị trường nhập khẩu. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, dự báo thị trường và kết nối giao thương đang giúp doanh nghiệp giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong lĩnh vực thủy sản, các mô hình nuôi tuần hoàn, giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng được nhân rộng, góp phần đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh. Ngành lâm nghiệp tiếp tục đẩy mạnh cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững, nâng cao tỷ lệ gỗ có nguồn gốc hợp pháp. Đối với ngành hàng lúa gạo, định hướng phát triển gắn với giảm phát thải, nâng cao chất lượng hạt gạo và xây dựng thương hiệu quốc gia đang mở ra cơ hội gia tăng giá trị xuất khẩu.
Một bước tiến đáng chú ý là việc mở cửa thêm thị trường cho nhiều loại trái cây Việt Nam thông qua các nghị định thư hợp tác quốc tế. Điều này không chỉ giúp gia tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn khẳng định vị thế của nông sản Việt trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Đối với những mặt hàng chủ lực như sầu riêng, việc áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc từ vùng trồng đến cửa khẩu đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian thông quan. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ trong nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bên cạnh những yếu tố tích cực, xuất khẩu nông lâm thủy sản vẫn đối mặt nhiều thách thức như biến động giá cả, chi phí logistics, rủi ro phòng vệ thương mại và yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn môi trường, lao động. Bên cạnh đó, xu hướng bảo hộ thương mại, các quy định mới liên quan đến phát thải carbon, chống khai thác bất hợp pháp hay truy xuất nguồn gốc đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư bài bản hơn.
Thứ trưởng Bộ NNMT Phùng Đức Tiến cho biết, trong quý II và các tháng còn lại của năm, ngành nông nghiệp xác định các nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện thể chế, thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu ngành và đẩy mạnh chuyển đổi xanh. Định hướng cơ cấu lại ngành tiếp tục được triển khai theo ba trục sản phẩm, gắn với chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc và liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị.
Đối với lúa gạo, các giải pháp điều hành thị trường sẽ được tăng cường nhằm bảo đảm tiêu thụ ổn định trong vụ thu hoạch cao điểm. Ngành thủy sản tiếp tục được định hướng trở thành mũi nhọn kinh tế biển, với trọng tâm chuyển mạnh sang nuôi trồng và phát triển bền vững. Toàn ngành phấn đấu đạt mức tăng trưởng khoảng 3,6% trong quý II, tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ của nền kinh tế.
