TPHCM bứt phá từ Nghị quyết 68: Kiến tạo không gian phát triển mới

Hàng loạt siêu dự án cảng biển, metro, quảng trường trung tâm hay các trục giao thông chiến lược đồng loạt khởi động đang cho thấy một TPHCM rất khác. Thành phố mạnh dạn trao “sân chơi lớn” cho doanh nghiệp tư nhân để tái cấu trúc không gian phát triển và mở ra chu kỳ tăng trưởng mới từ Nghị quyết 68.

Định hình trung tâm logistics quốc tế

Không còn dừng ở định hướng, Nghị quyết 68-NQ/TW đang được TPHCM cụ thể hóa bằng những dự án mang tầm vóc chiến lược. Việc triển khai Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị đang tạo cú hích mạnh mẽ để thành phố thúc đẩy quy hoạch không gian phát triển mới, đầu tư hạ tầng chiến lược và tái định hình mô hình tăng trưởng.

Tại kỳ họp thứ hai, Hội đồng nhân dân (HĐND) TPHCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thông qua chủ trương đầu tư nhiều dự án lớn theo phương thức BT với tổng vốn hơn 182.000 tỷ đồng. Điểm đáng chú ý là sự tham gia ngày càng sâu của khu vực tư nhân trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược như giao thông, logistics, kinh tế biển.

Một trong những dấu ấn rõ nét nhất là loạt dự án hướng ra biển gồm cảng Cái Mép Gemadept – Terminal Link giai đoạn 2, cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ giai đoạn 1, đặc biệt là cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ – dự án đang mở ra “mặt tiền biển” hoàn toàn mới cho TPHCM. Trong đó, siêu dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ với tổng vốn đầu tư khoảng 128.000 tỷ đồng (gần 5 tỷ USD), có quyết định đầu tư ngày 29/4, được xem là cú hích chiến lược.

Với công suất thiết kế lên tới 16,9 triệu TEU, cảng được kỳ vọng trở thành điểm trung chuyển quốc tế, giúp rút ngắn hành trình hàng hóa, giảm chi phí logistics và nâng vị thế Việt Nam trên bản đồ hàng hải toàn cầu. Khi đi vào vận hành, cảng Cần Giờ cùng cụm cảng Cái Mép – Thị Vải sẽ hình thành hệ thống cảng nước sâu liên hoàn, đủ khả năng đón các tàu xuyên lục địa mà không cần trung chuyển qua nước thứ ba. Điều này không chỉ giúp TPHCM khẳng định vai trò trung tâm logistics của khu vực, mà còn mở ra dư địa phát triển cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Trước đó, ngày 17/4, dự án cảng nước sâu Gemalink giai đoạn 2 tại cụm cảng Cái Mép – Thị Vải cũng chính thức được động thổ, với sự tham gia của Gemadept (Tập đoàn hàng đầu Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực khai thác cảng biển và logistics) và CMA CGM (một trong những hãng tàu container lớn nhất thế giới). Sự hiện diện của các tập đoàn toàn cầu cho thấy niềm tin ngày càng lớn của nhà đầu tư quốc tế vào năng lực hạ tầng và môi trường đầu tư của TPHCM, cùng khu vực lân cận. Các dự án kể trên không còn là những công trình đơn lẻ mà đang kết nối thành một cấu trúc phát triển mới. Qua đó, TPHCM từng bước chuyển vai trò từ trung tâm kinh tế nội địa sang cửa ngõ giao thương quốc tế, gắn sâu hơn với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tái cấu trúc không gian đô thị bằng hạ tầng

Nếu kinh tế biển mở không gian phát triển hướng ra thế giới thì hạ tầng đô thị đang trở thành trục xương sống giúp TPHCM tái cấu trúc không gian nội đô theo hướng hiện đại và bền vững hơn. Vừa qua, thành phố tiếp tục giao nhiều dự án quy mô lớn cho các tập đoàn tư nhân triển khai. Đáng chú ý là tuyến metro số 2 (Bến Thành – Thủ Thiêm), Quảng trường Trung tâm (QTTT) và Trung tâm Hành chính (TTHC) thành phố, dự án khu vực cảng Nhà Rồng – Khánh Hội cùng việc mở rộng Khu di tích, Bảo tàng Hồ Chí Minh. Trong đó, tổ hợp QTTT, TTHC và khu vực Nhà Rồng – Khánh Hội được kỳ vọng trở thành biểu tượng phát triển mới của TPHCM.

Đặc biệt, Công viên Văn hóa Bến Nhà Rồng – Khánh Hội quy mô khoảng 147 ha, tổng vốn đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng, không chỉ là dự án hạ tầng mà còn mang giá trị kết nối lịch sử, văn hóa với không gian đô thị hiện đại. Đầu năm 2026, thành phố cũng đồng loạt khởi công các dự án cầu Phú Mỹ 2, cầu Cần Giờ và Khu liên hiệp thể thao quốc gia Rạch Chiếc.

Ông Trần Bá Dương – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Trường Hải (THACO), nhà đầu tư tham gia triển khai tuyến metro số 2 (Bến Thành – Thủ Thiêm) cho rằng, phát triển đường sắt đô thị không chỉ là câu chuyện giao thông mà còn mở ra nền tảng cho ngành công nghiệp đường sắt tại Việt Nam. Theo ông Dương, được hậu thuẫn bởi Nghị quyết 68 cùng các chính sách như Luật Đường sắt 2025 hay Nghị quyết 188 của Quốc hội, khu vực tư nhân đang có cơ hội bước vào những lĩnh vực hạ tầng vốn trước đây chủ yếu do Nhà nước đảm nhận. THACO hiện cũng hợp tác chiến lược với Hyundai Rotem nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và tiến tới nội địa hóa sản xuất đầu máy, toa xe tại Việt Nam.

Việc từng bước làm chủ công nghệ và phát triển sản xuất ngay tại thành phố không chỉ giúp giảm chi phí đầu tư mà còn tạo nền tảng hình thành chuỗi giá trị công nghiệp mới với khả năng lan tỏa rộng khắp. Không dừng ở vai trò nhà thầu hay nhà đầu tư, doanh nghiệp tư nhân còn chủ động tham gia xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, tối ưu chi phí và kéo theo sự tham gia của hàng loạt doanh nghiệp nội địa trong chuỗi cung ứng.

“TPHCM được trao những cơ chế đặc thù vượt trội để tháo gỡ điểm nghẽn và chủ động kiến tạo bước phát triển mang tính đột phá trong giai đoạn mới. Từ chủ trương đến hành động, từ cơ chế đến công trình cụ thể, thành phố đang thể hiện tinh thần dám giao, dám làm, dám chịu trách nhiệm, tạo nền tảng để khu vực kinh tế tư nhân đồng hành sâu hơn vào các lĩnh vực hạ tầng chiến lược” – ông Đặng Minh Trường - Chủ tịch Hội đồng sáng lập Sun Group nhận định.

Kinh tế tư nhân trở thành động lực dẫn dắt

Một trong những điểm nổi bật trong quá trình triển khai Nghị quyết 68 tại TPHCM là vai trò ngày càng rõ nét của khu vực kinh tế tư nhân. Không chỉ tham gia, khu vực này đang dần trở thành lực lượng dẫn dắt trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược, văn hóa – xã hội và phát triển đô thị.

TPHCM đang từng bước hiện thực hóa chiến lược phát triển toàn diện, đồng bộ và dài hạn. Không gian phát triển mới không chỉ mở rộng về địa lý mà còn được nâng cấp về chất lượng, hiệu quả và tính bền vững. Trong quá trình đó, mối quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân cũng chuyển từ bổ trợ sang đối tác chiến lược. Một số ý kiến cho rằng, việc TPHCM mạnh dạn giao doanh nghiệp tư nhân thực hiện các công trình trọng điểm thể hiện sự tin tưởng, đồng thời minh chứng rõ nét cho tinh thần của Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân.

TS Nguyễn Thiện Duy – Đại học Kinh tế TPHCM cho rằng, khi kinh tế tư nhân được xác định là động lực dẫn dắt, yêu cầu đặt ra là phải chuyển từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo”, xây dựng môi trường thể chế thuận lợi, minh bạch và bình đẳng. Đây cũng chính là tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 68 và là chìa khóa để TPHCM bứt phá trong giai đoạn mới. 

Kỳ vọng nhiều vào sự đóng góp của doanh nghiệp tư nhân, lãnh đạo UBND TPHCM đề nghị, các nhà đầu tư tập trung nguồn lực, đảm bảo chất lượng công trình... để các dự án trở thành những công trình tiêu biểu, xứng tầm với vai trò và vị thế của thành phố trong tương lai. Chính quyền thành phố cam kết tiếp tục đồng hành, tăng cường công tác chỉ đạo, kịp thời tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi nhất để các dự án được triển khai hiệu quả, đóng góp thiết thực cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố và của cả nước.