TPHCM: Đẩy mạnh khai thác giao thông đường thủy

Được đưa vào khai thác năm 2017, tuyến vận tải hành khách công cộng đường sông số 1 từ bến Bạch Đằng (phường Sài Gòn) đi bến Linh Đông (phường Thủ Đức) được nhiều người ưa chuộng. Thậm chí đây còn là “đặc sản” của TPHCM mà người dân, khách du lịch thích thú với tên gọi “buýt sông”. Vì vậy, việc mở rộng và khai thác các tuyến buýt đường sông tiếp theo là hướng đi sắp tới của TPHCM.

Theo thông tin từ Sở Xây dựng TPHCM, cơ quan này đang khẩn trương phối hợp với nhà đầu tư nhằm hoàn thiện thủ tục, hạ tầng đưa vào khai thác tuyến buýt sông số 2 từ bến Bạch Đằng đi Lò Gốm (khu vực quận 8 cũ). Dự kiến tuyến số 2 sẽ hoạt động trong thời gian 2026 - 2027.

Ngoài tuyến số 2, sắp tới Sở Xây dựng TPHCM cũng tìm cách khai thác thêm một số tuyến nữa, với trung tâm là bến Bạch Đằng để toả đi các địa điểm như Phú Mỹ Hưng, Mũi Đèn Đỏ, Rạch Chiếc… theo hình thức đầu tư công tư PPP. Các tuyến đường thuỷ kết nối các địa phương sau hợp nhất như tuyến sông Vàm Thuật- kênh Tham Lương, tuyến Thủ Dầu Một… cũng được đưa vào kế hoạch triển khai. Ở giai đoạn tiếp theo tới năm 2030, TPHCM sẽ nối dài lộ trình (ven sông) các tuyến đường thuỷ thêm tới khu vực như Cần Giờ, Long Sơn, Củ Chi… để tạo thành mạng lưới rộng khắp, có thể di chuyển từ trung tâm tới nhiều địa điểm khác.

Theo ông Nguyễn Kim Toản - Giám đốc Công ty TNHH Thường Nhật, đơn vị quản lý và khai thác tuyến buýt sông số 1, sau 8 năm đưa vào khai thác, lượng hành khách sử dụng tăng đều đặn. Trong đó, năm 2025 tuyến buýt sông này phục vụ khoảng 820.000 lượt hành khách, cho thấy nhu cầu thực tế của người dân rất lớn. Đây cũng là nguyên nhân giúp mạng lưới buýt sông có thể phát triển mạnh mẽ thời gian tới.

Tuy nhiên, tuyến vận tải hành khách đường thuỷ quan trọng nhất ở TPHCM là tàu biển cao tốc từ khu vực bến Bạch Đằng đi đặc khu Côn Đảo. Theo kế hoạch, giữa tháng 6 này tuyến sẽ được tái khai thác sau thời gian tạm ngừng. Tuyến đường thuỷ từ trung tâm TPHCM đi Côn Đảo có lộ trình khoảng 230km cùng thời gian di chuyển 5-6 tiếng đồng hồ. Từ tháng 3/2025, tuyến tàu biển cao tốc này được đưa vào khai thác nhưng tới tháng 8/2025 thì tạm ngừng để nâng cấp phương tiện. Thời gian ít ngày tới, khi hoạt động trở lại, phương tiện tàu biển dự kiến có sức chứ gần 530 hành khách, thay vì khoảng 370 như trước. Ngoài ra, việc thay thế bến đón trả khách nằm gần trung tâm hơn dự kiến sẽ giúp tuyến tàu biển hoạt động tốt hơn.

Việc tái khai thác tuyến tàu biển này là tín hiệu tích cực với giao thông ở TPHCM do nhu cầu di chuyển của người dân và khách du lịch rất lớn. Từ lâu, cung đường trung tâm TPHCM đi Côn Đảo thường được khai thác bởi các hãng máy bay nhưng giá vé cao, mật độ bay ít khiến hành khách không có lựa chọn thay thế. Tuy nhiên, hạn chế của tuyến tàu biển cao tốc là khó khai thác toàn bộ thời gian trong năm, nhất là mấy tháng mùa mưa bão vì hải trình xa.

Sau hợp nhất các địa phương, TPHCM có mạng lưới đường thuỷ tự nhiên vô cùng rộng lớn, tiềm năng phát triển. Ngoài khoảng 1.000km đường sông kênh, chiều dài ven biển cũng làm tiền đề để các tuyến giao thông đường thuỷ có thể hoạt động tốt. Trong đó trục “xương sống” chính là sông Sài Gòn đi qua nhiều trung tâm như phường Thủ Dầu Một, Dĩ An, Thuận An, Thủ Đức, Sài Gòn, Bến Thành, An Khánh... và nối dài ra cửa biển ở các phường như Vũng Tàu. Đây là thuận lợi và cũng là động lực để TPHCM phát triển thêm hệ thống bến cảng, khu neo đậu, hạ tầng đường bộ kết nối nhằm phát triển các tuyến vận tải đường sông, đường biển và kết hợp đường sông với đường biển.