Từ khu dân cư đến không gian số: Khẳng định vai trò dẫn dắt của Mặt trận

Linh hoạt từ cơ sở

Điểm nổi bật của hệ thống Mặt trận tại Hải Phòng là lấy người dân làm trung tâm, coi khu dân cư là “địa bàn trọng điểm” để triển khai chuyển đổi số. Thông qua Ban Công tác Mặt trận, các tổ công nghệ số cộng đồng và lực lượng đoàn viên, hội viên, nhiều mô hình thiết thực đã được hình thành và lan tỏa mạnh mẽ.

Tại các địa phương như phường Hồng Bàng, xã Thái Tân hay đặc khu Cát Hải, cán bộ Mặt trận không chỉ phối hợp mà trực tiếp tham gia tổ chức, vận động, hướng dẫn người dân tiếp cận công nghệ số. Mô hình “Công dân số Hồng Bàng” là một ví dụ điển hình khi Mặt trận cùng chính quyền địa phương tổ chức tuyên truyền, tập huấn kỹ năng số, từ sử dụng thiết bị thông minh, bảo mật thông tin đến nhận diện và phòng tránh lừa đảo trực tuyến.

Đáng chú ý, phương thức triển khai không mang tính áp đặt mà linh hoạt, gần gũi, thông qua hình thức “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn trực tiếp tại từng hộ gia đình. Điều này giúp người dân, đặc biệt là người cao tuổi, lao động tự do, từng bước xóa bỏ tâm lý e ngại công nghệ, chủ động tiếp cận môi trường số. Đặc biệt là giai đoạn 5 của mô hình, phường dự kiến triển khai xây dựng mạng lưới “đại sứ số”, có người hướng dẫn - người học. Mỗi người hướng dẫn sẽ đào tạo, hướng dẫn kỹ năng số cho ít nhất 5 người dân sử dụng công nghệ.

Từ tháng 2/2026, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Thái Tân triển khai mô hình “Gia đình số thông minh” nhằm hỗ trợ người dân ứng dụng công nghệ vào học tập, lao động, sản xuất hiệu quả và an toàn. Bà Vũ Thị Thiềm - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Thái Tân cho biết: Cán bộ Mặt trận, cán bộ các tổ chức đoàn thể đã hình thành các nhóm nòng cốt, đến từng gia đình, kể cả các hộ kinh doanh cá thể để hướng dẫn người dân sử dụng các dịch vụ công trực tuyến, các nền tảng số và công nghệ số trong nhiều lĩnh vực, sát với thực tiễn công việc, nhu cầu của người dân.

Trong khi đó, tại đặc khu Cát Hải, mô hình “Lắng nghe dân nói” qua nền tảng Zalo do Mặt trận phối hợp triển khai đã mở ra kênh tương tác hai chiều hiệu quả giữa người dân và chính quyền trong thời gian 24/7. Mọi phản ánh, kiến nghị được tiếp nhận nhanh chóng, xử lý kịp thời, góp phần nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội - chức năng cốt lõi của Mặt trận.

Mới đây, MTTQ Việt Nam xã Tân Minh đã ra mắt mô hình điểm “Cộng đồng học tập số”, đánh dấu bước cụ thể hóa vai trò nòng cốt của Mặt trận trong thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng xã hội học tập từ cơ sở.

Ông Vũ Ngọc Ngưng - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Tân Minh cho biết, với sự chủ động của Ban Công tác Mặt trận khu dân cư, sự đồng hành của các doanh nghiệp viễn thông và lực lượng tình nguyện, cộng tác viên tại cơ sở, bước đầu mô hình đã đạt được những kết quả tích cực. Hơn 27.500 lượt người dân được hướng dẫn kỹ năng số; khoảng 50% hộ gia đình sử dụng dịch vụ công trực tuyến; 80% người trưởng thành có tài khoản thanh toán điện tử; đặc biệt không phát sinh các vụ lừa đảo mạng do thiếu kỹ năng số.

Chủ động dẫn dắt chuyển đổi số toàn diện

Không chỉ riêng xã Tân Minh, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hải Phòng đã lan tỏa mô hình “Cộng đồng học tập số” trên diện rộng. Các tổ công nghệ số cộng đồng được thành lập, trở thành “cánh tay nối dài” của Mặt trận trong việc đưa công nghệ đến từng khu dân cư.

Đáng chú ý, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hải Phòng còn chủ động định hướng, xây dựng nền tảng để chuyển đổi số diễn ra đồng bộ trong toàn hệ thống. Một trong những điểm nhấn là việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung về tổ chức, cán bộ Mặt trận và các tổ chức thành viên. Đây là bước đi quan trọng nhằm số hóa hoạt động quản lý, từng bước chuyển từ phương thức điều hành truyền thống sang môi trường số hóa, hiện đại, minh bạch.

Theo ông Nguyễn Đức Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hải Phòng, trong bối cảnh chuyển đổi số là xu thế tất yếu, việc ứng dụng hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp trong hệ thống Mặt trận không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn góp phần đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý theo hướng hiện đại.

Với phương châm “Tư duy đổi mới - Hành động quyết liệt - Tổ chức bài bản - Thực hiện hiệu quả”, việc triển khai Hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp không đơn thuần là thay đổi công cụ làm việc, mà là đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý và xử lý công việc từ môi trường giấy tờ truyền thống sang môi trường số hóa, hiện đại, thống nhất và đồng bộ. Hệ thống này cho phép chuẩn hóa quy trình xử lý văn bản, quản lý công việc, theo dõi tiến độ và áp dụng chữ ký số, từ đó giảm thiểu giấy tờ, tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao tính minh bạch. Quan trọng hơn, đây là nền tảng để xây dựng Mặt trận điện tử, từng bước đáp ứng yêu cầu của thời kỳ chuyển đổi số.

Để chủ động đổi mới, dẫn dắt chuyển đổi số toàn diện, MTTQ Việt Nam TP Hải Phòng chú trọng lồng ghép nội dung chuyển đổi số vào các phong trào, cuộc vận động lớn, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa, sự tham gia của doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị viễn thông, đã góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện hạ tầng và hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ.

Từ những cách làm linh hoạt, sát thực tiễn, chuyển đổi số ở Hải Phòng không còn là mục tiêu xa vời mà đang hiện hữu trong từng khu dân cư, từng gia đình. Khi người dân thực sự trở thành chủ thể và Mặt trận giữ vai trò dẫn dắt, quá trình này sẽ tiếp tục lan tỏa bền vững, góp phần xây dựng xã hội số từ nền tảng cơ sở.