Việt Nam thu hút dòng vốn đổi mới sáng tạo

“Vốn mồi” cho hệ sinh thái khởi nghiệp về công nghệ

Theo giới chuyên gia, dòng vốn hiện nay đang có xu hướng tập trung nhiều hơn vào các doanh nghiệp công nghệ trong giai đoạn đầu phát triển. Đồng thời, các nhà đầu tư cũng ưu tiên những thương vụ quy mô lớn thay vì đầu tư phân tán như trước đây. Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam ngày càng thu hút sự quan tâm của các tập đoàn công nghệ toàn cầu, các trung tâm R&D và các quỹ đầu tư quốc tế. Bà Vương Vân Anh - Giám đốc cấp cao bộ phận chiến lược VinaCapital cho biết, đơn vị hiện đang vận hành hai quỹ đầu tư mạo hiểm tại Hà Nội và TPHCM nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp và mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Tại TPHCM, hiện nay, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tiếp tục giữ vị thế là một trong những trung tâm đổi mới sáng tạo năng động của cả nước, lần đầu tiên góp mặt trong Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo toàn cầu năm 2026 và đứng thứ ba khu vực Đông Nam Á về giá trị hệ sinh thái. Thành phố đã hình thành mạng lưới với hơn 30 cơ sở ươm tạo, tổ chức thúc đẩy kinh doanh và gần 100 quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, cùng cộng đồng trên 2.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM cho biết, hiện thành phố dẫn đầu cả nước về hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, quy tụ gần 50% số startup và nhiều doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn. Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất vẫn là thiếu cơ chế và nguồn vốn đầu tư mạo hiểm đủ mạnh, đủ linh hoạt để đồng hành cùng doanh nghiệp trong giai đoạn tăng trưởng.

Để hỗ trợ vốn cho đổi mới sáng tạo, giữa tháng 4, TPHCM công bố thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm. Với quy mô vốn điều lệ dự kiến 500 tỷ đồng trong năm 2026, Quỹ được hình thành trên cơ cấu 40% vốn nhà nước và 60% vốn tư nhân. Nguồn vốn này đóng vai trò “vốn mồi”, hướng tới mục tiêu mỗi 1 đồng vốn nhà nước có thể thu hút thêm 2-3 đồng vốn xã hội. Theo lộ trình dài hạn, đến năm 2035, TPHCM đặt mục tiêu nâng tổng vốn điều lệ lên tối thiểu 5.000 tỷ đồng, với nguyên tắc huy động nguồn lực xã hội chiếm tối thiểu 60% tổng kinh phí. Quỹ được thiết kế theo cấu trúc liên kết “3 nhà”: Nhà nước - doanh nghiệp - nhà đầu tư.

Cải cách thể chế “mở đường” cho đổi mới sáng tạo

Dựa trên thực tế phát triển, các chuyên gia đánh giá kinh tế số đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới của Việt Nam. Theo báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2025, Việt Nam hiện đứng thứ 44 trên bảng xếp hạng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nền kinh tế có thu nhập trung bình. Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Việt Nam cũng nằm trong nhóm 50 hệ sinh thái khởi nghiệp mới nổi hàng đầu thế giới. Đáng chú ý, năm 2025, tổng vốn đầu tư tư nhân vào lĩnh vực công nghệ tại Việt Nam đạt khoảng 4,5 tỷ USD thông qua 149 thương vụ. Trong đó, vốn đầu tư cổ phần tư nhân đạt khoảng 4 tỷ USD, còn vốn đầu tư mạo hiểm tăng khoảng 28% so với năm trước. AI, fintech, dữ liệu, hạ tầng số, bán dẫn và công nghệ xanh đang trở thành những lĩnh vực thu hút mạnh mẽ sự quan tâm của các nhà đầu tư quốc tế.

Song song với nguồn vốn, những thay đổi về thể chế cũng đang tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới. Theo ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI, Việt Nam đang bước vào một đợt cải cách thể chế với tốc độ và quy mô chưa từng có. Hàng loạt chính sách lớn về phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới công tác xây dựng pháp luật cùng việc sửa đổi nhiều luật liên quan đến đầu tư, dữ liệu, công nghệ số, thương mại điện tử đang mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp. “Việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, tăng cường phân cấp, phân quyền và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm được kỳ vọng sẽ giúp giảm đáng kể chi phí gia nhập thị trường, đồng thời thúc đẩy dòng vốn vào các lĩnh vực chiến lược như công nghệ cao, bán dẫn, năng lượng tái tạo, kinh tế xanh và kinh tế số” - ông Tuấn nói.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 nằm trong nhóm 3 quốc gia dẫn đầu ASEAN và top 50 thế giới về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; kinh tế số đóng góp khoảng 30% GDP. Năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt trên 38 tỷ USD, trong đó nhiều dự án quy mô lớn tập trung vào AI, bán dẫn và sản xuất thông minh. Những con số này cho thấy Việt Nam không còn chỉ là điểm đến của các ngành sản xuất truyền thống. Lãnh đạo Bộ Tài chính khẳng định, khi dòng vốn, công nghệ và cải cách thể chế đang cùng hội tụ, nền kinh tế đang đứng trước cơ hội chuyển mình từ một trung tâm sản xuất sang một trung tâm đổi mới sáng tạo mới của khu vực. Trong hành trình đó, TPHCM được kỳ vọng sẽ là nơi khởi phát những động lực tăng trưởng mới cho cả nền kinh tế.