Vùng Đông Nam bộ đẩy nhanh loạt cao tốc trục ngang

Mặc dù không xuyên suốt nhiều tỉnh thành khắp cả nước nhưng các tuyến cao tốc như Biên Hoà-Vũng Tàu, TPHCM-Mộc Bài-Xa Mát, TPHCM-Thủ Dầu Một-Chơn Thành, Dầu Giây-Tân Phú… đều có vai trò cực kỳ quan trọng, kết nối Đông-Tây, kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới.

Đã đưa vào khai thác tạm và chuẩn bị hoàn thành, tuyến cao tốc Biên Hoà-Vũng Tàu nối TPHCM và TP Đồng Nai dù chỉ kéo dài 54km nhưng có vai trò rất quan trọng ở vùng Đông Nam bộ. Tuyến đi qua sân bay Long Thành, kết nối với trung tâm du lịch của TPHCM, hệ thống cảng biển và cao tốc Bắc Nam cũng như các đoạn cao tốc đã hoàn thành khác. Đây cũng là tuyến cao tốc trục ngang đầu tiên ở khu vực Đông Nam bộ được xây dựng cho thấy vai trò cấp bách của dự án.

Trong mạng lưới đường cao tốc ở khu vực Đông Nam bộ có hai tuyến trục dọc là cao tốc Bắc - Nam, cao tốc nhánh phía Tây (tức đường Hồ Chí Minh) đều đi qua TPHCM, TP Đồng Nai và Tây Ninh, có vai trò xuyên suốt từ Bắc tới Nam. Mặc dù vậy, các tuyến cao tốc này lại không kết nối các trung tâm thuộc vùng Đông Nam bộ. Thậm chí cả 2 trục cao tốc kể trên đều không nằm gần các phường trung tâm của TPHCM. Ngoài ra, với đặc thù vị trí địa lý, nhiều nơi từ Đông sang Tây có khoảng cách lên tới 200-300 km cho thấy nhu cầu của các tuyến trục ngang đem lại, kết nối từ các cảng biển phía Đông tới cửa khẩu biên giới phía Tây. Thêm nữa, sau hợp nhất, vị trí địa lý của TPHCM và TP Đồng Nai đã kéo dài về phía Tây rất nhiều, khiến nhu cầu hạ tầng kết nối phục vụ mục đích hành chính, phát triển kinh tế xã hội là vô cùng cần thiết. Đó là nguyên nhân khiến các tuyến cao tốc TPHCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành (52km), Dầu Giây - Tân Phú, Tân Phú - Bảo Lộc… không chỉ được xây dựng mà còn phải đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành sớm hơn.

Trong số này, cao tốc TPHCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành dài hơn 52km, đã khởi công tháng 2/2025 được hoàn thành sớm nhất. Trong đó, đoạn qua TP Đồng Nai được đẩy nhanh tiến độ, dự kiến hoàn thành ngay trong tháng 12/2026. Trong khi đó, đoạn qua TPHCM vẫn đang vừa xây dựng, vừa tiến hành giải phóng mặt bằng. Vừa qua, đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TPHCM (Ban giao thông TPHCM) cho biết, tới nay dự án đã hoàn thành hơn 95% công tác giải phóng mặt bằng, trong tháng 11 này dự kiến sẽ bàn giao toàn bộ cho đơn vị thi công. Dự án hiện cũng đã huy động 25 mũi thi công ở khu vực cầu, đường găng, nút giao… để đẩy nhanh tiến độ. Dự kiến, tuyến đường có tổng nguồn vốn hơn 8.830 tỷ đồng sẽ hoàn thành toàn bộ vào tháng 6/2028 tới. Cũng đã khởi công (tháng 4/2025) và kết nối với tuyến cao tốc này là tuyến Chơn Thành - Gia Nghĩa dài khoảng 124km, tạo thành trục đường cao tốc quan trọng của vùng Đông Nam bộ.

Tương tự, có vai trò kết nối TPHCM và các đô thị khác của vùng Đông Nam bộ là tuyến TPHCM-Mộc Bài-Xa Mát dài gần 120km, đi qua nhiều cửa khẩu quốc tế. Tuyến chia thành hai đoạn, đã khởi công và đang được tiến hành xây dựng đồng thời (ở từng địa phương là TPHCM và Tây Ninh) giúp rút ngắn thời gian hoàn thành. Trong đó, đoạn TPHCM-Gò Dầu dài hơn 51km, nguồn vốn 23.000 tỷ đồng, đã khởi công tháng 7/2026 và đang triển khai nhiều mũi thi công. Các hạng mục được thi công sớm là nút giao với Vành đai 3 TPHCM, nút tỉnh lộ 8… Song song với đó, đoạn cao tốc Gò Dầu đi Xa Mát dài 65km đã khởi công giai đoạn 1. Cả 2 đoạn này khi hoàn thành sẽ tạo thành trục giao thông không chỉ kết nối TPHCM với tỉnh Tây Ninh mà còn kết nối nhiều cửa khẩu, đô thị vùng biên giới.

Ngoài ra, tuyến cao tốc trục ngang khác là Dầu Giây-Tân Phú (60km) đã khởi công tháng 8/2025, hiện đã rõ hình hài, dự kiến hoàn thành vào tháng 8/2027. Tiếp nối là tuyến Tân Phú-Bảo Lộc dài 66km, khởi công tháng 12/2025 và dự kiến hoàn thành vào năm 2028 tới, giúp nối liền TPHCM và trung tâm Đà Lạt bằng đường cao tốc. Có thể nói, sau hai tuyến cao tốc trục dọc và đường vành đai (quy mô đường cao tốc) thì nhóm dự án đường cao tốc trục ngang sẽ giúp hoàn chỉnh, đồng bộ và tăng kết nối sâu rộng giữa các đô thị vùng Đông Nam bộ rộng lớn, từ phía biển lên vùng biên giới phía Tây.