Xứng đáng công bộc của dân

Hiện, không ít cán bộ có sợ trách nhiệm dẫn tới việc không dám nghĩ, không dám làm, co cụm, sợ trách nhiệm, giữ mình thủ thế… Một số khác thì có biểu hiện của nhũng nhiễu, vòi vĩnh, tham nhũng vặt... Những thái cực này đều đang âm thầm làm suy giảm động lực tăng trưởng tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Vì thế, mệnh lệnh nghiêm khắc từ một tỉnh miền Tây về việc nghiêm cấm cán bộ, công chức, viên chức có hành vi né tránh, đùn đẩy trách nhiệm và tự ý “đẻ” thêm thủ tục gây khó cho người dân, doanh nghiệp mang giá trị thời sự cho cả hệ thống hành chính công trong cả nước.

Trong bối cảnh đất nước đang dồn lực cho những mục tiêu phát triển lớn của kỷ nguyên mới, sự thông suốt của dòng chảy hành chính chính là mạch máu kinh tế. Thế nhưng, rào cản lớn nhất đôi khi lại không nằm ở nguồn lực vật chất mà ở chính tư duy của người thực thi công vụ. Hiện tượng cán bộ sợ sai, sợ trách nhiệm đã và đang biến tướng tinh vi dưới nhiều hình thức. Thay vì chủ động tháo gỡ vướng mắc để thúc đẩy các dự án phát triển kinh tế, an sinh xã hội, không ít nơi chọn giải pháp an toàn bằng cách “ngâm” hồ sơ, hoặc sử dụng chiêu bài lấy ý kiến lòng vòng để đẩy “quả bóng trách nhiệm” sang các cơ quan khác.

Sự đùn đẩy giữa liên ngành vô hình trung tạo ra những “vùng trũng hành chính”, dồn toàn bộ sự rủi ro về thời gian và chi phí tuân thủ lên vai người dân và doanh nghiệp. Nguy hại hơn, hội chứng sợ trách nhiệm còn đẻ ra khuynh hướng tự phát sinh rào cản. Để đảm bảo vị trí của mình, một số cán bộ tự ý đặt thêm các điều kiện, giấy tờ ngoài quy định pháp luật nhằm tối đa hóa sự an toàn pháp lý cho bản thân. Đây thực chất là hành vi nhũng nhiễu biến tướng, đẩy phần khó về phía xã hội để nhận lấy sự thảnh thơi cho cá nhân thực thi công vụ.

Cần hiểu rằng cơ quan nhà nước sinh ra là để quản trị và phục vụ phát triển, chứ không phải để tạo ra “bẫy thủ tục” nhằm né tránh trách nhiệm. Theo đó, chỉ đạo của lãnh đạo TP Cần Thơ với mong muốn các đơn vị trong tỉnh dịch chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ và hành động. Trách nhiệm của chính quyền địa phương không thể “cân, đo, đong, đếm” bằng số lượng văn bản “tròn vai” được phát đi, mà còn bằng số lượng nút thắt thực tế được tháo gỡ cho nền kinh tế. Khi còn những khoảng trống pháp lý hay những điểm chồng chéo của quy định, người thực thi công vụ cần chủ động đề xuất giải pháp có lợi nhất cho sự phát triển chung, thay vì thờ ơ đứng ngoài cuộc.

Vậy nên, muốn thay đổi triệt để căn bệnh trì trệ này trên diện rộng, các địa phương cần áp dụng nguyên tắc quản trị hiện đại: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Việc cá thể hóa trách nhiệm hành chính đến từng cán bộ, công chức, viên chức và đặc biệt là người đứng đầu là chìa khóa tối quan trọng để mọi việc trôi chảy, hanh thông. Sự né tránh vẫn sẽ tồn tại khi cơ chế đánh giá còn mang tính cào bằng, thiếu minh bạch. Khi mỗi phần việc chậm trễ được định danh chính xác do ai, phòng ban nào, và gắn liền với “chiếc ghế” của người quản lý, hiện tượng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, nhũng nhiễu sẽ giảm bớt.

Cũng với đó, Trung ương và các địa phương cần đồng thời đẩy mạnh việc thể chế hóa và thực thi quyết liệt cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Phải tạo ra một hành lang pháp lý đủ an toàn, đủ tin cậy để những người có tâm huyết không còn rụt rè, e ngại trước những rào cản pháp lý lỗi thời. Ngược lại, đối với bộ phận làm việc cầm chừng, sợ sai đến mức không dám làm, công tác thanh tra công vụ phải được thực hiện đột xuất và xử lý nghiêm minh. Cần kiên quyết thực hiện việc điều chuyển, thay thế những cán bộ năng lực yếu kém, sợ trách nhiệm ra khỏi bộ máy để nhường chỗ cho những người có năng lực và giàu khát vọng cống hiến.

Đây không phải chỉ là yêu cầu từ Chủ tịch UBND TP Cần Thơ đối với địa phương này, mà là quan điểm của Đảng và Chính phủ được thể hiện rất rõ trong thời gian qua. Khơi thông điểm nghẽn về thể chế và tác phong cán bộ, công chức, viên chức ở mọi tỉnh, thành chính là chìa khóa để giải phóng mọi nguồn lực trong nhân dân, tạo ra lực đẩy đồng bộ đưa đất nước vững vàng tiến bước vào kỷ nguyên phát triển mới.