Hồ Gươm chật lắm rồi

Từ Khôi

Hồ Gươm linh thiêng. Hồ Gươm là trái tim của Hà Nội. Hồ Gươm huyền ảo và lung linh. Hồ Gươm, lẵng hoa giữa lòng thành phố. Rất nhiều mỹ từ, ví von khác cho vẻ đẹp và trầm tích lịch sử, văn hóa Hồ Gươm. Nhưng hãy để cho Hồ Gươm được yên. Đừng cố chất thêm các công trình vào Hồ Gươm nữa. Hồ Gươm chật lắm rồi.

Hồ Gươm chật lắm rồi

Không gian Hồ Gươm nhìn từ trên cao.

Mới đây, ngày 3/6, UBND quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã làm lễ phát động cuộc thi Thiết kế Công trình Cột mốc Km 0 thuộc Dự án Đầu tư xây dựng, cải tạo chỉnh trang khu vực xung quanh hồ Hoàn Kiếm. UBND quận Hoàn Kiếm giao Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức lễ phát động với sự bảo trợ của Hội Mỹ thuật Việt Nam, Hội Kiến trúc sư Việt Nam.

Xét về ý nghĩa văn hóa, chọn một công trình kiến trúc làm biểu tượng Cột km số 0 của một quốc gia là ý tưởng hay. Ở một số nước trên thế giới, km0 là một địa điểm văn hóa, không chỉ là cơ sở để thiết lập quy ước về khoảng cách đường bộ của thành phố, quốc gia mà còn là một điểm đến đặc biệt có tính biểu tượng cao.

Ý tưởng về xây dựng Cột mốc Km 0 từng “rộ” lên cách đây vài năm. Lắng đi một thời gian đến hôm nay thì xuất hiện cuộc thi sáng tác. Ban tổ chức nêu rõ 3 vị trí lựa chọn xây dựng công trình để các bài dự thi sáng tác là: Vị trí 1: Khu vực ngã tư phố Đinh Tiên Hoàng - Hàng Khay, là vị trí đồng hồ hoa Thụy Sỹ hiện nay; Vị trí 2: Phía bên bờ hồ Hoàn Kiếm, đối diện tượng đài Vua Lý Thái Tổ; Vị trí 3: Sân trước tượng đài Vua Lý Thái Tổ.

Tuy Ban tổ chức nêu rõ: Công trình sẽ là một tác phẩm nghệ thuật công cộng hài hòa với không gian cảnh quan hồ Hoàn Kiếm và là một điểm đến không thể thiếu trong hành trình tham quan thủ đô Hà Nội. Nhưng thực tế có thế không thì chưa chắc. Cuộc thi vừa mới phát động mà chỉ một tháng sau đã có kế hoạch chấm thi từ ngày 6-10/7/2020. Sau đó các tác phẩm đoạt giải sẽ được trưng bày, triển lãm, lấy ý kiến nhân dân trước khi trình Thành phố Hà Nội xem xét. Mốc thời gian và kế hoạch này rất vội vàng chẳng khác gì kế hoạch xây dựng tượng đài Vua Lý Thái Tông làm biểu tượng cho công lý và hoạt động xét xử của ngành tư pháp vừa rồi.

Con người sống cần thở. Không gian thiêng của Hồ Gươm cũng cần thở. Cứ mỗi lần người ta định đưa các ý tưởng thiết kế xây dựng ở khu vực Hồ Gươm ra bàn là một lần không ít ý kiến của dư luận phản bác. Phản bác các công trình xây dựng của tư nhân, của doanh nghiệp vượt quy hoạch là điều đương nhiên. Nhưng ngay cả các công trình mà chủ đầu tư cho là công trình văn hóa đi chăng nữa thì cũng gặp sự phản đối.

Bởi vì không gian Hồ Gươm chật lắm rồi. Không gian của khu vực 1, là không gian bảo vệ tính nguyên gốc của di tích vói những đền, hồ, cầu, tháp Hòa Phong là không được xây dựng. Tất nhiên người ta không lập dự án ở đây. Nhưng tại khu vực 2 của di tích, nơi người ta có thể lấy lý do phát huy di tích, làm tăng vẻ đẹp cảnh quan… thì đến nay không biết bao nhiêu dự án đã được lập ra và bị bỏ. Nhưng vì lợi ích rất lớn, người ta vẫn nhăm nhe tìm cách xây dựng. Tổng diện tích khu vực 2 của Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Ngọc Sơn và khu vực hồ Hoàn Kiếm là 34.284,6 m2 tức là chưa được 3,5 ha. Trong 3,5 ha này đã có biết bao nhiêu công trình văn hóa, vườn hoa, đường giao thông được xây dựng. Vậy là không gian thực tế để con người cảm thấy thư thái, để cảm thấy có tầm mắt vươn xa một chút còn không nhiều. Nếu các công trình xung quanh mà cao trên 30 m trở lên thì Hồ Gươm lập tức trở thành ao làng, ao tù.

Hồ Gươm trở nên thiêng liêng và thành trung tâm của Hà Nội, của đất nước một phần là do những công trình văn hóa được xây dựng từ thế kỷ 19. Thời điểm mà những nhà Nho Vũ Tông Phan, Nguyễn Văn Siêu… cải tác Đền Ngọc Sơn, dựng Tháp Bút, Đài nghiên, Đình Trấn Ba… Sau đó người Pháp quy hoạch đường, phố, Bưu điện, Nhà hát Lớn xung quanh. Tất cả các công trình đó được người Pháp xây dựng và tính toán cho vẻ đẹp không gian và mật độ đô thị ở thời điểm đó là 25 vạn dân. Sau này, nhiều công trình khác đã được xây dựng khiến không gian Hồ Gươm thêm chật chội.

Lại nhớ, cuối năm 2014, Hà Nội đưa ra kế hoạch xây dựng Trung tâm Thông tin văn hóa Hồ Gươm. Báo Đại Đoàn Kết cũng từng có loạt bài phản biện, nhưng Bộ VHTTDL lại “giúp đỡ” Hà Nội khi ra văn bản thỏa thuận đồng ý. Công trình được xây dựng nhanh chóng. Thế nhưng, mấy năm nay Trung tâm Thông tin văn hóa Hồ Gươm có những hoạt động văn hóa hay tuyên truyền du lịch gì đáng nhớ, đáng kể? Hay là chỉ khiến dư luận bức xúc khi bao lời hứa của chính quyền quận Hoàn Kiếm bị bay theo gió, thay vào đó là hoạt động cho thuê kinh doanh café, ăn uống, bán vé máy bay?

Nếu cứ buộc phải xây dựng bằng được Cột Km 0 thì tốt nhất là không xây dựng. Còn cần để Hồ Gươm phải gánh thêm một biểu tượng nữa cho đất nước thì tại sao không lát gạch, hay một chất liệu bền vững, an toàn nào đó trên một vị trí thuận lợi giao thông để người ta thi nhau đến đó mà chụp ảnh?   

Tin nổi bật

Tin cùng chuyên mục

Nghiêm trị tội phạm môi trường

Nghiêm trị tội phạm môi trường

Với những vụ như hàng trăm con lợn nghi nhiễm bệnh bị vứt ra môi trường, cần được điều tra làm rõ để xử lý thậm chí có thể xử lý hình sự.
Cơ hội cho du lịch

Cơ hội cho du lịch

Cách đây vài ngày, hàng trăm doanh nghiệp lữ hành và những người làm du lịch ở Hà Nội đã cùng có mặt để triển khai Quy tắc ứng xử văn minh du lịch.
Lẩn tránh trách nhiệm

Lẩn tránh trách nhiệm

Các cơ quan quản lý nhà nước tại TP Hồ Chí Minh luôn cho rằng, việc để lây lan Covid-19 ra ngoài cộng đồng là lỗi do bệnh nhân và trung tâm cách ly của Vietnam ...
Người vay bị ‘cắt cổ’

Người vay bị ‘cắt cổ’

Dù bị cấm, nhưng tín dụng đen vẫn như trăm hoa đua nở, len lỏi vào từng ngóc ngách cuộc sống không gì ngăn cản được. Những chiếc vòi bạch tuộc của tín dụng đen đang ...
Khe hở mang tên chủ quan

Khe hở mang tên chủ quan

Cho dù các biện pháp cần thiết đã được áp dụng để ngăn chặn lây nhiễm Covid-19 ra cộng đồng thì rồi con virus SARS-CoV-2 cũng đã tìm được khe hở để tấn công. Khe hở ...
HIV/AIDS và cuộc chiến dập dịch

HIV/AIDS và cuộc chiến dập dịch

Hôm nay, 1/12, Ngày thế giới phòng chống bệnh AIDS. Như vậy, đã qua 32 năm, kể từ ngày 1/12/1988, thế giới “có một ngày” cùng nhau chống đại dịch từng được cho là ...
Rào cản nhân tài

Rào cản nhân tài

Xét về lý thuyết, bằng cấp, chứng chỉ thể hiện năng lực, trình độ người sở hữu chúng. Song, nếu quá chú trọng đến những mảnh giấy chứng nhận đó thì sẽ tạo ra thực ...

Tin nóng

Xem nhiều nhất