: toasoandko@gmail.com | : (04) 38.228.302
Liên hệ Quảng cáo: (04)39.431.943 - (04)39.447.011
10:30:00 30/08/2015

Thay đổi để hội nhập

Hội nhập là xu thế tất yếu của mọi nền kinh tế, mở ra nhiều cơ hội cũng như lợi ích kinh tế cho các bên tham gia. Tuy nhiên, khi tham gia sân chơi này thì phải loại bỏ hẳn hai từ “bảo hộ”. Chính bởi vậy, nhiều ngành, nhiều lĩnh vực kinh tế của Việt Nam sẽ gặp phải những thách thức và chúng ta cần phải nhìn ra để chủ động thay đổi trước hội nhập.

Thay đổi để hội nhập

Thủy sản - một lợi thế xuất khẩu của Việt Nam.

Ảnh: T.L.

TPP - Chăn nuôi dễ tổn thương nhất

Quá trình đàm phán Hiệp định Thương mại đối tác xuyên Thái Bình Dương  (TPP) đang đi đến những bước cuối cùng, và cơ hội để FTA này thành công đã lên tới 98%, nghĩa là con đường Việt Nam đến với một cánh cửa tự do thương mại mới đã ở rất gần. Mặc dù trong đợt đàm phán gần nhất giữa các quốc gia đối với việc tiến hành ký kết FTA với TPP tại Hawaii (Mỹ) vừa qua chưa có kết quả như mong đợi, do vẫn còn “tắc nghẽn” ở một số nội dung, song theo Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh, tất cả các đối tác tham gia hiệp định đều rất cố gắng để có được Hiệp định trong năm nay. Nói như lời Bộ trưởng Thương mại và Đầu tư Australia Andrew: “Các nước đã đi được “98% chặng đường” nên không nước nào muốn bỏ lỡ cơ hội”.

Theo TS Nguyễn Đức Thành và nhóm nghiên cứu thuộc Viện Verb, tham gia TPP, Việt Nam không chỉ nhận được nhiều cơ hội mà còn phải đối diện với nhiều thách thức trong lĩnh vực thương mại hóa các yêu cầu về cải cách thể chế kinh tế. 6 thách thức lớn nhất cho Việt Nam trên bàn đàm phán TPP được các chuyên gia chỉ ra, đó là: Quy tắc xuất xứ trong lĩnh vực dệt may; cạnh tranh tại thị trường trong và ngoài nước đối với mặt hàng nông sản; Quyền sở hữu trí tuệ; cải cách DN nhà nước; cải cách hệ thống luật pháp và cuối cùng là yêu cầu về tiêu chuẩn lao động.

Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) – một FTA đa phương được đánh giá là toàn diện và có phạm vi ảnh hưởng rộng rãi nhất cho đến thời điểm hiện tại. Theo Trưởng đoàn đàm phán Việt Nam về TPP – Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh, ở thời điểm hiện tại, các vấn đề vẫn đang được đưa ra đàm phán với cường độ rất cao.

Mặc dù theo dõi tình hình đàm phán đang ở giai đoạn căng thẳng, vì có tới 3 nội dung chưa nhận được sự đồng thuận của các bên tham gia (đó là nội dung về mở cửa thị trường ô tô, thị trường sữa và vấn đề về sở hữu trí tuệ). Song, theo Thứ trưởng Trần Quốc Khánh, Hội nghị Bộ trưởng tiếp theo không thể tổ chức muộn hơn tháng 9 năm nay, bởi nếu để muộn quá, Hoa Kỳ sẽ không kịp trình Hiệp định ra Quốc hội trước khi bắt đầu chiến dịch tranh cử Tổng thống vào năm 2016. Và với diễn biến tình hình nói trên, nếu trong tháng 9 này, Hội nghị Bộ trưởng tiếp theo được tổ chức, sẽ có tính chất quyết định đối với các vấn đề liên quan đến TPP.

Nói về TPP, giới chuyên gia kinh tế cho rằng, nếu Hiệp định này được ký kết, ngành nông nghiệp, trong đó có lĩnh vực chăn nuôi sẽ là ngành dễ bị tổn thương nhất. Đặc điểm “nổi trội” của ngành chăn nuôi là: Chăn nuôi theo mô hình nông hộ, tự phát, nhỏ lẻ, phụ thuộc phần lớn vào việc nhập khẩu giống và thức ăn chăn nuôi của nước ngoài… Điều đó khiến cho năng suất và sản lượng của ngành chăn nuôi đều rất thấp, phụ thuộc ngày càng nhiều vào các nước TPP (Mỹ, Úc, New Zealand, Canada…). Bởi vậy, ngành chăn nuôi sẽ càng trở nên khó khăn hơn khi trong thời gian tới đây, phải đối diện với các sản phẩm nhập từ chính các quốc gia có thế mạnh về chăn nuôi trong khối TPP.

FTA với Liên minh Á - Âu (AUEU): Thép yếu thế

Liên minh Á - Âu bao gồm 5 nước: Nga, Armenia, Belarus, Kazakhstan và Kyrgyzstan, đã chính thức ký kết FTA từ tháng 5/2015 sau hơn 2 năm đàm phán. Đây là hiệp định có ý nghĩa chiến lược mở ra trang mới trong quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu nói chung và với từng nước thành viên nói riêng. FTA với AUEU được ký kết, Liên minh Kinh tế Á-Âu đã dành cho Việt Nam ưu đãi, tạo thêm nhiều cơ hội xuất khẩu quan trọng đối với các nhóm hàng Việt Nam có lợi ích cơ bản như nông sản, hàng công nghiệp và một số sản phẩm chế biến.

Theo khẳng định của lãnh đạo Bộ Công thương, 3 lĩnh vực kinh tế có lợi thế nhất  khi FTA ký kết là dệt may, da giày và thủy sản. Bởi có tới 90% dòng thuế bằng 0, các lĩnh vực kinh tế nói trên sẽ rất thuận lợi vì từ lâu đã có tiềm năng xuất khẩu lớn đến các thị trường trên thế giới trong đó có các nước thuộc Liên minh Á – Âu. 

Ngược lại với những thuận lợi của một số ngành hàng nói trên, thép là ngành có nhiều mối lo nhất. Bởi trong Liên minh Á – Âu, Nga là cường quốc xuất khẩu thép. Từ lâu, nước Nga được biết đến là một “người khổng lồ” thép khi tại quốc gia này, có tới hàng trăm nhà máy sản xuất thép với công suất hàng tỷ tấn/ năm. Trong khi đó, ở một tư thế vô cùng khiêm tốn, trước tới nay, nhà máy thép có công suất lớn nhất ở Việt Nam cũng chưa đạt nổi 1 triệu tấn.

Sự đối lập này thực sự là điều đáng lo ngại cho các DN thép của ta khi chúng ta mở cửa với thị trường này. Theo ông Nguyễn Văn Sưa - Phó Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), lâu nay các DN thép đã phải chật vật chống chọi với thép nhập khẩu từ Trung Quốc, nay sẽ càng khó khăn hơn khi mở cửa để “người khổng lồ” Nga bước chân vào. 

Ông Dương Hoàng Minh, Vụ phó Vụ Thị trường châu Âu (Bộ Công thương) cũng cho rằng, hội nhập là các DN phải tuân thủ các nguyên tắc thị trường, hội nhập có nghĩa mọi hàng rào bảo hộ đều được xóa bỏ. Do đó, các DN thép nói riêng, DN Việt Nam nói chung không còn con đường nào khác là phải tự thay đổi phương thức quản trị, sản xuất, kinh doanh hay nói cách khác, phải nỗ lực tái cơ cấu để nâng cao chất lượng sản phẩm, đưa ra những sản phẩm có chất lượng tốt, giá hợp lý, đó là con đường duy nhất mà các DN cần hướng tới.

EVFTA - Động lực tạo môi trường kinh doanh minh bạch

Ngày 4/8/2015, Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) đã công bố  kết thúc cơ bản đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và EU (Hiệp định EVFTA). Như vậy, tính từ thời điểm tháng 6-2012 đến nay, sau gần 3 năm đàm phán, với 14 phiên chính thức và nhiều phiên giữa kỳ ở cấp Bộ trưởng, cấp Trưởng đoàn và các nhóm kỹ thuật, Việt Nam và EU đã đạt được thỏa thuận nguyên tắc về toàn bộ các nội dung cơ bản của Hiệp định. Theo đánh giá của Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng, EVFTA là một Hiệp định toàn diện, chất lượng cao, cân bằng về lợi ích cho cả Việt Nam và EU, đồng thời phù hợp với các quy định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). 

Ngay khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với khoảng 85,6% số dòng thuế, tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU. Và sau 7 năm, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với 99,2% số dòng thuế, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Đối với khoảng 0,3% kim ngạch xuất khẩu còn lại, EU cam kết dành cho Việt Nam hạn ngạch thuế quan với thuế nhập khẩu trong hạn ngạch là 0%. “Đây có thể coi là mức cam kết cao nhất mà Việt Nam đạt được trong các hiệp định FTA đã được ký từ trước đến nay” – Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nhận định. 

Trước đó, một báo cáo đánh giá tác động của EVFTA đối với Việt Nam trên các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường được Dự án Hỗ trợ chính sách thương mại và đầu tư của châu Âu (EU-MUTRAP) đã chỉ ra rằng: EVFTA đem lại những lợi ích bền vững cho cả hai bên, trong đó phần lợi ích của Việt Nam là trội hơn. Chỉ riêng việc cắt giảm thuế quan sẽ làm tăng xuất khẩu của Việt Nam sang EU lên khoảng 30% đến 40%, cao hơn mức tăng xuất khẩu trong trường hợp không có Hiệp định. Các ngành có khả năng hưởng lợi nhiều nhất từ FTA bao gồm dệt may, giày dép, chế biến thực phẩm (trong đó có thủy sản). 

Mặc dù vậy, theo Cao ủy Thương mại EU Cecilia Malmstrom, một vấn đề cần đặt ra đối với các DN Việt Nam, là: Các DN Việt Nam sẽ phải chịu những áp lực rất lớn khi tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Duy Phương