8 triệu người Việt mắc đái tháo đường, nhiều ca phát hiện muộn khi đã có biến chứng

Theo PGS.TS Phan Hướng Dương, Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương, đái tháo đường hiện là một trong những bệnh không lây nhiễm phổ biến nhất, với tốc độ gia tăng đáng lo ngại. Bệnh đã trở thành nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 3 trong nhóm bệnh không lây nhiễm.

Thực tế tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho thấy áp lực điều trị rất lớn. Mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận gần 2.000 lượt người bệnh, trong đó đa số là bệnh nhân đái tháo đường. Không ít trường hợp được chuyển từ tuyến dưới lên khi đã có biến chứng nặng như bệnh thận, tim mạch, tăng huyết áp, tổn thương mắt hoặc biến chứng bàn chân.

Chuyên gia cho biết, tỷ lệ biến chứng ở người mắc đái tháo đường lên tới khoảng 54%, trong đó biến chứng tim mạch và thận chiếm tỷ trọng lớn. Đây cũng là nhóm biến chứng làm gia tăng đáng kể chi phí điều trị và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống của người bệnh.

Trường hợp bệnh nhân N.Q.D, nam, 70 tuổi, trú tại Hà Nội, điều trị tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương là một ví dụ điển hình về hậu quả của bệnh diễn tiến kéo dài với nhiều biến chứng phối hợp. Người bệnh có tiền sử mắc đái tháo đường týp 2 trong 20 năm, kèm tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và bệnh thận mạn giai đoạn cuối, phải lọc máu chu kỳ trong 7 năm.

Người bệnh nhập viện trong tình trạng mệt nhiều, khó thở. Qua thăm khám và xét nghiệm, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị viêm phổi, toan chuyển hóa, tăng kali máu, suy tim trên nền đái tháo đường týp 2, tăng huyết áp và bệnh thận mạn giai đoạn cuối.

Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ đã cho bệnh nhân thở oxy dòng cao, sử dụng kháng sinh phổ rộng đường tĩnh mạch đã hiệu chỉnh liều theo chức năng thận, đồng thời lọc máu cấp cứu để điều chỉnh rối loạn toan kiềm và ổn định nội môi.

Sau quá trình hồi sức tích cực, huyết động người bệnh dần ổn định. Tuy nhiên, khoảng 5 phút sau khi kết thúc một buổi lọc máu chu kỳ, bệnh nhân đột ngột co giật toàn thân, nhanh chóng mất ý thức, tím tái, tụt huyết áp nặng và nhịp tim chậm. Các bác sĩ xác định người bệnh ngừng tuần hoàn, lập tức hồi sinh tim phổi, ép tim ngoài lồng ngực, đặt nội khí quản, sử dụng thuốc vận mạch và chuyển đến đơn vị hồi sức tích cực.

Sau nhiều giờ hồi sức, tình trạng huyết động của bệnh nhân dần ổn định. Kết quả xét nghiệm ghi nhận men tim tăng cao, đặc biệt Troponin T tăng mạnh, gợi ý tổn thương cơ tim cấp. Người bệnh được chẩn đoán thêm hội chứng vành cấp sau ngừng tuần hoàn trên nền nhiều bệnh lý mạn tính phức tạp.

Theo các bác sĩ, đái tháo đường týp 2 là bệnh lý mạn tính, diễn tiến âm thầm trong nhiều năm. Nếu không kiểm soát tốt đường huyết, người bệnh có nguy cơ cao gặp các biến chứng nghiêm trọng như bệnh thận mạn, bệnh tim mạch, tai biến mạch máu não, tổn thương thần kinh và các rối loạn chuyển hóa cấp.

Đặc biệt, ở những người có nhiều bệnh lý phối hợp, nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng như ngừng tuần hoàn, hội chứng vành cấp hoặc đột tử luôn hiện hữu.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh hướng dẫn điều trị liên tục được cập nhật, cách tiếp cận điều trị đái tháo đường đã có sự thay đổi căn bản. Mục tiêu điều trị không chỉ dừng ở kiểm soát đường huyết, mà còn phải giảm nguy cơ biến cố tim mạch và thận - hai nguyên nhân chính gây tử vong và chi phí điều trị cao.

Các hướng dẫn hiện nay nhấn mạnh quản lý toàn diện theo nhiều trụ cột, gồm kiểm soát đường huyết, kiểm soát huyết áp, kiểm soát rối loạn lipid máu và sử dụng các thuốc có lợi ích trên tim mạch - thận khi có chỉ định. Việc phân tầng nguy cơ người bệnh ngay từ đầu để lựa chọn phác đồ phù hợp được coi là yếu tố then chốt giúp tối ưu hiệu quả điều trị và chi phí.

Các chuyên gia khuyến cáo, người mắc đái tháo đường cần theo dõi sức khỏe định kỳ, kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp và lipid máu, tuân thủ điều trị, duy trì chế độ ăn uống, vận động hợp lý và không tự ý bỏ thuốc. Việc phát hiện sớm, quản lý toàn diện và phòng ngừa biến chứng có ý nghĩa quyết định trong giảm gánh nặng bệnh tật, chi phí điều trị và cải thiện chất lượng sống lâu dài cho người bệnh.