Đánh thức kinh tế đêm - Bài 1: Sức hút khi thành phố lên đèn

Để biến tiềm năng phát triển kinh tế đêm thành một “mỏ vàng” thực sự, TPHCM cần thêm những cú hích về sản phẩm, quy hoạch và cơ chế vận hành đồng bộ. Loạt bài ghi nhận diện mạo kinh tế đêm của TPHCM, từ những chuyển động tích cực và các khoảng trống còn tồn tại đến kỳ vọng xây dựng một đô thị năng động, hiện đại, nơi các hoạt động kinh tế, văn hóa và dịch vụ tiếp tục được nối dài khi thành phố lên đèn.

Khi thành phố lên đèn, TPHCM mở ra một nhịp sống khác với các tour đường sông, show diễn văn hóa, phố ẩm thực và nhiều hoạt động giải trí kéo dài đến khuya. Kinh tế đêm đang dần trở thành một trong những điểm nhấn mới, góp phần giữ chân du khách và gia tăng trải nghiệm tại thành phố.

Đêm Sài Gòn sôi động

Nếu ban ngày mang dáng dấp của một đô thị kinh tế tất bật, thì khi đêm xuống, TPHCM lại hiện lên với diện mạo trẻ trung và giàu cảm xúc hơn. Ở khu vực trung tâm, phố đi bộ Nguyễn Huệ gần như không có khoảng lặng vào mỗi tối cuối tuần. Dọc hai bên phố, nhiều nhóm nghệ sĩ đường phố biểu diễn guitar, nhảy hiện đại. Thậm chí, có lúc cả khu vực như biến thành một sân khấu ngoài trời khổng lồ với tiếng vỗ tay, tiếng nhạc, tiếng nói cười. “Gia đình tôi thường đưa hai con nhỏ đi chơi phố đi bộ Nguyễn Huệ cuối tuần để con có thể tha hồ tung tăng vui chơi giữa lòng thành phố sôi động, nhộn nhịp” – bà Phạm Ánh Dương, người dân ở đường Đồng Khởi (TPHCM) chia sẻ.

Không xa đó, bến Bạch Đằng cũng tấp nập người dân và du khách mỗi khi thành phố lên đèn. Trên những chuyến du thuyền dọc sông Sài Gòn, du khách vừa dùng bữa tối, vừa ngắm ánh đèn thành phố phản chiếu trên mặt nước. Với nhiều người, đây là cách cảm nhận một TPHCM nhẹ nhàng và giàu cảm xúc hơn giữa đô thị luôn chuyển động. Ông James Walker, du khách đến từ Anh, cho biết điều khiến ông ấn tượng nhất là cảm giác rất khác biệt của TPHCM khi nhìn từ sông Sài Gòn vào ban đêm. “Tôi từng đi du thuyền buổi tối ở nhiều thành phố nhưng ở TPHCM có cảm giác rất riêng. Thành phố này vừa hiện đại vừa gần gũi. Ánh đèn, âm nhạc, dòng người di chuyển dọc bờ sông… tất cả tạo nên một không khí rất sống động” - ông James Walker nói.

Rời khu vực ven sông, nhịp sống về đêm của thành phố tiếp tục kéo dài ở các tuyến phố trung tâm. Tại “phố Tây” đường Bùi Viện, không khí gần như luôn ở trạng thái náo nhiệt nhất. Ánh đèn neon phủ kín các quán bar, pub và nhà hàng dọc hai bên đường. Dòng du khách quốc tế chen kín các lối đi nhỏ, tạo nên bầu không khí đặc trưng của khu phố được xem là “không ngủ” nhất TPHCM. Ở đây, du khách có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh những nhóm bạn trẻ ngồi trò chuyện bên ly thức uống, các nghệ sĩ biểu diễn đường phố hay những du khách nước ngoài hào hứng hòa vào không khí âm nhạc kéo dài đến khuya. Nếu Bùi Viện đại diện cho nhịp sống hiện đại và quốc tế, thì chợ đêm Bến Thành lại mang màu sắc rất khác của Sài Gòn. Hương thơm của các món nướng, hải sản, bánh xèo, cà phê hay nước trái cây hòa quyện trong không khí đêm khiến nhiều du khách không muốn rời bước. Trong khi đó, phố đêm Chợ Lớn lại mang đến một trải nghiệm hoàn toàn khác biệt với sắc màu văn hóa Trung Hoa đậm nét. Những dãy đèn lồng đỏ treo cao trước các gian hàng, tiếng người mua bán rộn ràng cùng mùi thơm vịt quay hay các món ăn truyền thống khiến cả khu phố như mang hơi thở của một Hồng Kông (Trung Quốc) thu nhỏ giữa lòng TPHCM.

“Đặc sản” của du lịch đêm

Không chỉ sôi động ở các tuyến phố hay không gian giải trí ngoài trời, du lịch đêm TPHCM ngày càng hấp dẫn nhờ các chương trình nghệ thuật được đầu tư bài bản và giàu bản sắc Việt Nam. Từ À Ố Show, Teh Dar, múa rối nước Rồng Vàng đến “Đất Thép”, “VietCharm – Culture & Dining Show”, “Chào Show” hay chương trình sân khấu hóa truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh tại Suối Tiên,… Mỗi sản phẩm đều góp phần tạo thêm trải nghiệm cho du khách khi lưu lại thành phố về đêm. Trong đó, “Chào Show” đang trở thành một điểm nhấn mới của du lịch đêm TPHCM khi kết hợp âm nhạc dân tộc với trải nghiệm ẩm thực trong cùng không gian. Âm thanh của đàn tranh, sáo trúc, đàn đá cùng hệ thống ánh sáng hiện đại tạo nên trải nghiệm vừa mới mẻ vừa đậm chất Việt Nam. Đặc biệt, tổ khúc “Giang Sơn Cẩm Tú” gồm 12 tác phẩm, đưa khán giả theo hành trình xuyên Việt qua những thanh âm đậm bản sắc của từng vùng đất.

Theo ông Trần Minh Hoàng - Giám đốc Kinh doanh Chào Show, chương trình ra mắt từ tháng 3/2025 và đến nay đã đón khoảng 30.000 lượt khách. “Chúng tôi muốn du khách xem biểu diễn và thật sự được chạm vào văn hóa Việt Nam bằng nhiều giác quan khác nhau” - ông Hoàng nói. Đánh giá cao chương trình, ông Edgar - du khách đến từ Canada chia sẻ: “Tôi quyết định đến xem Chào Show sau khi tìm kiếm một trải nghiệm tại Việt Nam cho buổi tối cuối cùng ở TPHCM. Chương trình rất ấn tượng và hấp dẫn khi sử dụng nhiều nhạc cụ dân tộc thật độc đáo”, ông Edgar nhận xét sau buổi diễn. “Dù không hiểu hết văn hóa Việt Nam, tôi vẫn cảm nhận được tâm hồn của đất nước các bạn qua âm nhạc” - bà Zamonii, du khách người Mỹ vui vẻ bày tỏ.

Tại Khu du lịch Suối Tiên, khi ánh chiều dần tắt trên Hồ Long Quy Ẩn Thủy, sân khấu nước bắt đầu bừng sáng với chương trình tái hiện truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh bằng ngôn ngữ sân khấu hiện đại. Những màn đối đầu giữa thiên nhiên và con người được dàn dựng công phu, tạo hiệu ứng thị giác mạnh cho du khách. “Sân khấu hóa truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh luôn hấp dẫn du khách, mặc dù chương trình này đã tồn tại mấy chục năm” - bà Bùi Thị Tố Trinh - Phó Tổng Giám đốc Khu du lịch văn hóa Suối Tiên khẳng định. Không chỉ dừng ở nghệ thuật biểu diễn, nhiều sản phẩm du lịch đêm khác cũng đang được đầu tư theo hướng nâng cao trải nghiệm thay vì đơn thuần kéo dài thời gian hoạt động. Ông An Sơn Lâm - Giám đốc Công ty TNHH Thuyền buồm Đông Dương cho rằng, TPHCM có lợi thế lớn về sông nước nhưng vẫn còn nhiều dư địa để khai thác. Theo ông Lâm, du lịch đường sông có thể kết hợp ẩm thực, nghệ thuật, giải trí và trải nghiệm văn hóa để tạo dấu ấn riêng cho kinh tế đêm thành phố.

Tạo dư địa tăng trưởng cho du lịch

Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu và Phát triển TPHCM, khoảng 40% doanh nghiệp tại khu vực trung tâm thành phố có doanh thu ban đêm chiếm hơn một nửa tổng doanh thu trong ngày. Hơn 80% doanh nghiệp cho biết, sẽ tiếp tục mở rộng hoạt động ban đêm trong ba năm tới, điều đó cho thấy nhu cầu thị trường là rất lớn.

Ông Phạm Anh Vũ – Phó Giám đốc Công ty Du lịch Việt cho rằng, nhìn từ góc độ một doanh nghiệp lữ hành tại TPHCM, vài năm gần đây du lịch kinh tế đêm của thành phố có nhiều nét mới, hình thành rõ nét các nhóm sản phẩm đêm như du thuyền trên sông Sài Gòn, xe buýt hai tầng ngắm cảnh đêm, chương trình “Trăng chiến khu” tại địa đạo Củ Chi, chợ Hồ Thị Kỷ và các tuyến phố đi bộ và phố ẩm thực… Theo ông Phạm Anh Vũ, đơn vị đang khai thác tour đêm như một mảng sản phẩm thường xuyên trong hành trình các tour inbound và nội địa liên tuyến đến lưu trú tại TPHCM. “Ở phía khách, đặc biệt là khách quốc tế, trải nghiệm du thuyền tối trên sông Sài Gòn được đánh giá rất cao và thường được xem là điểm nhấn phải có trong lịch trình khi đến thành phố. Du khách có thể ngắm thành phố, thưởng thức bữa tối và âm nhạc trên tàu, cảm nhận nhịp sống đô thị trong không gian an toàn, dễ tiếp cận” – ông Vũ thông tin thêm.

Đầu năm 2026, tại buổi gặp gỡ các nhà đầu tư do UBND TPHCM tổ chức, một số ý kiến bày tỏ mong muốn, thành phố phát triển mạnh kinh tế đêm. Bà Nguyễn Thị Hải Vân - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nước giải khát Suntory Pepsico Việt Nam cho rằng, TPHCM có tiềm năng và dư địa lớn về phát triển văn hóa ẩm thực, du lịch và kinh tế đêm. Ở Thái Lan và Singapore, các trung tâm ẩm thực và khu kinh tế đêm được Nhà nước quản lý theo mô hình hợp tác công tư rất bài bản, hiệu quả. Với tiềm năng của TPHCM có thể thu hút thêm các nhà đầu tư nước ngoài, du lịch liên quan đến ẩm thực. Vị đại diện này kiến nghị thành phố nên đẩy mạnh phát triển kinh tế đêm.

Từ những tuyến phố sáng đèn, sân khấu nghệ thuật đến các du thuyền trên sông Sài Gòn, kinh tế đêm đang giúp TPHCM mở thêm không gian trải nghiệm cho du khách. Nhưng để hình thành một ‘thành phố không ngủ’ đúng nghĩa, thành phố vẫn cần thêm những cú hích về quy hoạch, cơ chế và các sản phẩm đủ sức tạo dấu ấn riêng. Trong công văn gửi Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam mới đây, Sở Du lịch TPHCM đề xuất các giải pháp phát triển sản phẩm du lịch và kinh tế đêm thông qua nhiều chuyên đề độc đáo. Mục tiêu đặt ra là tận dụng thế mạnh hiện có về cơ sở hạ tầng, mạng lưới giao thông công cộng, chuỗi điểm đến nổi tiếng, liên kết đa lĩnh vực để tạo thêm những tour tuyến, mô hình khai thác tiềm năng kinh tế đêm ấn tượng.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thảo - Trưởng phòng Quy hoạch phát triển Tài nguyên Du lịch, Sở Du lịch TPHCM: Kinh tế đêm hiện đóng góp khoảng 30% tổng doanh thu du lịch của thành phố. Các sản phẩm du lịch ban đêm thời gian qua bước đầu giúp tăng mức chi tiêu của du khách, đặc biệt là khách quốc tế. Bên cạnh đó, thời gian lưu trú của khách cũng được kéo dài thêm bình quân từ 0,5 đến 1 ngày.

Dù doanh thu du lịch từ kinh tế đêm đang tăng khá tốt, tuy nhiên các hoạt động đêm hiện vẫn chủ yếu thiên về ăn uống, mua sắm quy mô nhỏ lẻ, thiếu các dịch vụ giải trí cao cấp có khả năng tạo mức chi tiêu lớn. Thành phố cần có nghị quyết chuyên đề hoặc quy hoạch các tổ hợp giải trí độc lập, tách biệt khu dân cư để cho phép hoạt động 24/7. TPHCM cần nới lỏng thời gian kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục cấp phép cho các sự kiện nghệ thuật quốc tế nhằm tạo thêm sản phẩm đặc trưng về đêm. Trong chiến lược dài hạn nên định hướng phát triển các tổ hợp “thành phố không ngủ”, tích hợp đa trải nghiệm và phát huy lợi thế sông nước – biển. Cụ thể, khu vực Bến Bạch Đằng sẽ được nâng cấp hạ tầng bến thủy nội địa và tàu du lịch, hướng tới hình thành các show thực cảnh trên sông kết hợp trình diễn ánh sáng dọc hai bờ sông Sài Gòn. Song song đó, khu vực ven biển Bà Rịa - Vũng Tàu được kỳ vọng trở thành trung tâm tổ hợp thể thao, giải trí biển về đêm quy mô quốc tế, kết nối với các sản phẩm du lịch đường thủy nội đô.

(Còn nữa)