Kỳ lạ ngôi làng hơn một thế kỷ người dân thay nhau canh giữ bảo vật vua ban

Cẩm Kỳ

Người dân xã Phú Gia luôn tự hào được sống trên mảnh đất nơi vua Hàm Nghi ra chiếu Cần Vương, đây cũng là nơi vua ban nhiều báu vật để dâng cúng Thánh mẫu. Hơn một thế kỷ qua, người dân nơi đây luôn thay nhau gìn giữ và xem đó là báu vật linh thiêng, có giá trị tâm linh và mang lại sự bình an.

Đền Trầm Lâm nơi vua Hàm Nghi ban nhiều báu vật để dâng cúng Thánh mẫu.
Đền Trầm Lâm nơi vua Hàm Nghi ban nhiều báu vật để dâng cúng Thánh mẫu.

Sau cơn báo mộng, vua Hàm Nghi tặng bảo vật quý

Đền Trầm Lâm (xóm Phú Thành, xã Phú Gia, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh) vẫn được người dân muôn phương gọi bằng tên dân gian là miếu Trăm Năm. Ngày xưa, đây là ngôi đền rất to lớn và linh thiêng nhưng do chiến tranh đã khiến đền bị hư hại khá nhiều.

Bước vào đền, có thể thấy ngay cổng Tam Quan với một hệ thống tường dài nối với nhau qua nhà quan tả, hữu với 2 cột nanh. Toàn bộ được xây bằng gạch, đá, vôi, vữa. Phía trên cột nanh có 2 con Nghê đang đứng chầu. Ba mặt cột có trang trí họa tiết rồng phượng và các câu đối.

Di tích đền Trầm Lân được xây dựng theo hướng Nam, với kiểu nhà gỗ, trước đây đền được lợp bằng lá cọ. Sau này khi tôn tạo lại, người ta đã thay bằng mái ngói.

Điều đặc biệt nhất ở ngôi đền này là một giếng nước hình bán nguyệt. Tương truyền rằng nước ở trong hồ một năm có 4 mùa thì nước giếng có 4 sắc. Mùa xuân nước xanh, mùa hạ nước hồng, mùa thu nước trắng và mùa đông nước đen.

Giếng nước hình bán nguyệt trước đền Trầm Lâm. 
Giếng nước hình bán nguyệt trước đền Trầm Lâm. 

Một ngày cuối năm, chúng tôi được gặp cụ Trần Văn Nhung (99 tuổi, trú tại thôn Hòa Nhượng, xã Phú Gia), cụ là người đang đảm đương chức vụ cố đạo chủ, trông coi bảo vật vua Hàm Nghi ban tặng.

Tại đây, chúng tôi được cụ Nhung kể lại những câu chuyện lưu truyền nhiều huyền tích về báu vật vua Hàm Nghi ban tặng và những bí ẩn ở ngôi đền Trầm Lâm. 

Theo sử sách ghi lại, vào năm 1885, kinh thành Huế thất thủ, tướng Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi (lúc ấy mới 14 tuổi) đi ra vùng núi phía Bắc lánh nạn.Khi đến xã Phú Gia, vua Hàm Nghi đã dừng chân lập căn cứ địa Sơn Phòng và ban bố hịch Cần Vương kêu gọi nhân dân tiếp tục chống Pháp.Tại đây, vua đã giao cho tướng Tôn Thất Thuyết làm lễ bài yết tại đền Trầm Lâm và đền Công Đồng. Tối đến vua không vào thành mà ngủ ngay tại đền.

Cụ Trần Văn Nhung kể lại những câu chuyện lưu truyền nhiều huyền tích về báu vật vua Hàm Nghi ban tặng.
Cụ Trần Văn Nhung kể lại những câu chuyện lưu truyền nhiều huyền tích về báu vật vua Hàm Nghi ban tặng.

Nhà vua vừa chợp mắt, trong giấc mơ, một vị tiên nữ trong bộ trang phục màu xanh hiện ra, báo mộng “Bọn bạch quỷ (thực dân Pháp) đang đưa quân vây ráp, nhà vua cần phải định liệu, nếu ở lại thì sát dân”.

Tỉnh mộng, nhà vua đã triệu họp quân thần, bàn giao cho tướng Tôn Thất Thuyết làm lễ tạ ơn thần và dâng nhiều báu vật, sắc phong cho các vị thần thờ tại đền, gồm: hai con voi vàng (một con nặng 27 đồng cân, một con nặng 17 đồng cân - mỗi đồng cân tương đương một chỉ vàng), một con voi đồng, một con nghê, hai thanh bảo kiếm cùng tám bộ áo mũ triều thần, hơn 40 sắc phong…

Sau đó theo lời báo mộng, vua cùng quân thần rút lui vào vùng rừng núi ở Quảng Bình và thoát nạn.

Hơn 100 năm qua, trải qua nhiều biến cố lịch sử nhưng người dân làng Phú Gia vẫn truyền tay nhau giữ gìn các báu vật linh thiêng mà vua Hàm Nghi ban.

Câu chuyện về ngôi đền Trầm Lâm "cứu" vua Hàm Nghi trong thời chống Pháp và những vật vua ban cho ngôi đền, được người dân nơi đây thay nhau giữ gìn, xem đó là vật thiêng liêng, đem lại may mắn cho dân làng. Hiện tại xã được xem là "bảo tàng lịch sử" khi đang còn lưu giữ rất nhiều bảo vật nhà vua ban tặng.

Độc đáo cách gìn giữ báu vật

Trao đổi với phóng viên, ông Trần Văn Tuân, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Gia cho biết, người dân bảo tồn vật báu bằng cách thay nhau canh giữ báu vật, người được canh giữ báu vật gọi là Cố đạo chủ.

Hàng năm, vào mồng 7 tháng Giêng âm lịch, người dân xã Phú Gia sẽ tổ chức rước sắc phong đến nhà Cố đạo chủ mới. 
Hàng năm, vào mồng 7 tháng Giêng âm lịch, người dân xã Phú Gia sẽ tổ chức rước sắc phong đến nhà Cố đạo chủ mới. 

Việc tuyển Cố đạo chủ mới cũng rất khắt khe, yêu cầu phải là người liêm khiết, cẩn trọng, chất phác, gia đình văn hóa, phải sống thọ cả ông và bà… Ngoài ra, người canh giữ báu vật không chỉ là được dân làng bầu chọn mà cần phải được sự "đồng ý" của các vị thần linh.

Trải qua hơn một thế kỷ, đã có hơn 50 vị cao niên trong làng được thần linh "ủy thác" trao chức Cố đạo chủ. Hiện người được tín nhiệm làm Cố đạo chủ là cụ Trần Văn Nhung. Đây cũng là lần thứ 13 cụ vinh dự được nhận nhiệm vụ thiêng liêng, tự hào này.

Cụ Nhung tung hai đồng xu và vui vẻ khi thấy một sấp, một ngửa với hàm ý chúng tôi được phép mở xem những bảo vật vua ban.
Cụ Nhung tung hai đồng xu và vui vẻ khi thấy một sấp, một ngửa với hàm ý chúng tôi được phép mở xem những bảo vật vua ban.

Theo cụ Nhung chia sẻ, từ ngày được phong làm Cố đạo chủ, ông đưa bảo vật về nhà riêng, sau đó cẩn thận bỏ vào két sắt rồi đặt cạnh bàn thờ để trông coi. Những báu vật và sắc phong của đức vua mãi mãi là niềm vinh dự, tự hào của dân làng.

"Các bảo vật rất linh thiêng, dù từng trải qua nhiều biến cố thất lạc, nhưng cuối cùng vẫn trở về với dân làng Phú Gia. Được phong làm Cố đạo chủ là một vinh dự lớn. Từ việc gìn giữ các bảo vật, tôi luôn răn dạy con cháu phải luôn biết sống có tâm, trung thực", cụ Nhung nói.

Báu vật được Cổ đạo chủ cất giữ cẩn thận không ai được biết.
Báu vật được Cổ đạo chủ cất giữ cẩn thận không ai được biết.

Sau khi chúng tôi ngỏ ý muốn được chiêm ngưỡng báu vật vua ban, cụ Trần Văn Nhung đi vào khoác lên mình bộ áo dài truyền thống màu đỏ, trang nghiêm tiến lại bàn thờ với linh ảnh vua Hàm Nghi.

Cụ thắp nén hương lên bàn thờ rồi đọc bài cúng Đức Thánh Mẫu Trầm Lâm, cầu nguyện cho quốc thái dân an, rồi đọc báo tên từng người đến thăm viếng, xin phép được tìm hiểu về những báu vật của vua ban.

Cụ Nhung nhẹ nhàng tung hai đồng xu và vui vẻ khi thấy một sấp, một ngửa với hàm ý chúng tôi được phép mở xem những bảo vật vua ban.

Một trong những báu vật vua Hàm Nghi ban có hai con voi vàng một con nặng 27 đồng cân, một con nặng 17 đồng cân. 
Một trong những báu vật vua Hàm Nghi ban có hai con voi vàng một con nặng 27 đồng cân, một con nặng 17 đồng cân. 

Chia sẻ thêm với chúng tôi, cụ Nhung nói, hàng năm cứ đến mùng 7 tháng Giêng âm lịch, người dân và các cụ cao niên trong xã Phú Gia sẽ tập trung tổ chức kiểm tra báu vật nhà vua ban tặng.

Theo lệ làng thì sau 2 năm canh giữ báu vật sẽ tuyển Cố đạo chủ mới để thay thế. Các hiện vật nhà vua tặng sẽ được tổ chức rước đến nhà Cố đạo chủ mới, người này phải bảo quản, canh giữ không được làm thất lạc.

Đã hơn một thế kỷ qua, các bậc cao niên trong xã Phú Gia khi được giao trọng trách giữ bảo vật đều xem đó là trách nhiệm lớn lao với họ đây không chỉ là báu vật vô giá mà còn là linh hồn của xã.

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục

Nếu không nhanh, di sản sẽ biến mất

Nếu không nhanh, di sản sẽ biến mất

Năm 2022 là một năm đáng nhớ đối với nhà nghiên cứu Quyên Gavoye (Phạm Thị Thanh Quyên). Loạt bài “100 năm lật lại hồ sơ Nguyễn Ái Quốc ở Paris” của chị đã vinh dự ...
Du lịch và những tín hiệu khởi sắc

Du lịch và những tín hiệu khởi sắc

Chỉ trong 6 ngày nghỉ Tết (từ ngày 21 đến 26/1), có tới 9 triệu lượt khách du lịch nội địa. Còn trong tháng 1/2023, đã có hơn 800 nghìn lượt khách quốc tế đến Việt ...

Xem nhiều nhất