: toasoandko@gmail.com | : (04) 38.228.302
Liên hệ Quảng cáo: (04)39.431.943 - (04)39.447.011
09:30:00 16/11/2017

Vị thế người thầy trong xã hội hiện đại

Hạnh phúc lớn nhất của người thầy là được đứng trên bục giảng và được xã hội ghi nhận. Nếu người thầy được học sinh yêu quý, xã hội ghi nhận và tạo điều kiện để chủ động sáng tạo trong công việc, điều đó sẽ thực sự sẽ tạo nên thành công cho ngành giáo dục. Từ số này, báo Đại Đoàn kết sẽ đăng loạt bài “Vị thế người thầy trong xã hội hiện đại”.

Học sinh tri ân thầy cô giáo nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11.
 
Bài 1: Áp lực từ nhiều phía
Nhà giáo hôm nay đang phải chịu nhiều áp lực. Trước hết đó là áp lực từ chính đòi hỏi của công cuộc đổi mới giáo dục. Tiếp đến là yêu cầu đòi hỏi cao và chính đáng của học sinh, phụ huynh cũng như xã hội. 
 
Làm thầy cũng phải thích nghi
 
Trong tiết học Văn, một trò lớp 8 đã đứng lên có ý kiến: Thưa cô, nếu không sử dụng cuốn sách hướng dẫn dành cho giáo viên, thì cô có dạy bọn em theo hướng khác đi không? Hoặc một trường hợp khác, khi cô đang dạy tiết học Địa lý về sông Cửu Long có 9 cửa đổ ra biển, một học trò đã đứng lên nêu ý kiến rằng: Những thông tin như thế là cũ rồi, thưa cô. Qua nhiều năm tháng, 2 cửa sông Ba Lai và Ba Thắc bị bùn đất bồi lắng, được làm cống - đập ngăn sự xâm ngập mặn và biến mất. Do đó, sông Cửu Long hiện chỉ còn 7 cửa đổ ra biển mới là đúng… 
 
Những tranh luận một cách “sòng phẳng” giữa thầy và trò như vậy đang đặt ra đòi hỏi: người thầy giờ đây cũng phải thích nghi với sự đổi mới, cùng những quan niệm mới.  
 
Tại một thảo luận bàn về “Đổi mới giáo dục- nhìn từ góc độ người thầy” vừa được tổ chức tại Hà Nội, cô Bùi Thị Thủy, giáo viên Trường THPT Thạch Thành 4, tỉnh Thanh Hóa cho hay, theo thời gian, vai trò của người thầy đã có sự thay đổi đáng kể, phương pháp học tập đã thay đổi và học sinh đã được tiếp cận được với nhiều nguồn kiến thức hơn, qua nhiều kênh như sách vở, thông tin truyền thông hoặc các lớp đào tạo từ xa. Người thầy không chỉ truyền thụ tri thức cho học sinh, còn học sinh không chỉ đơn giản là người nhận tri thức từ người thầy nữa mà còn từ nhiều nguồn.
 
Còn cô Đặng Thị Phương Thảo, giáo viên Trường THPT Giao Thủy, Nam Định thì cho rằng, mọi thứ hoàn toàn đã khác so với cách đây 10-20 năm. Học sinh bây giờ biết tìm đến những bài học hay trên mạng, được mô tả cụ thể và dễ hiểu hơn so với bài giảng của thầy mình rất nhiều.
 
Theo PGS.TS Hoàng Văn Cường- phó hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế quốc dân, người thầy hôm nay phải luôn thay đổi, luôn phải tạo dựng những chuẩn mực mới, thích nghi với chuẩn mực mới.  Trước một xã hội đang có rất nhiều thay đổi, người thầy không thể cứ dựa vào những chuẩn mực cũ. Bởi vấn đề bây giờ không chỉ đơn thuần là kiến thức, mà là sự hiểu biết, tiếp cận, khả năng nhận biết.
 
Theo PGS  Cường, ngày xưa thầy trò dạy và học theo sách, còn bây giờ thế giới mở, có cả một kho tàng kiến thức ngoài nhà trường mà học trò có thể tiếp cận. Liệu khi lên lớp, thầy đã biết được nhiều thông tin hơn trò hay chưa? Vì thế, vấn đề ở đây không phải là thầy biết nhiều hơn, mà là thầy làm sao để làm chủ tình huống đó. Thầy muốn làm chủ, thầy phải chủ động, tiếp cận được nhiều cái mới của xã hội trong khi điều kiện của nhà trường còn hạn hẹp. Yêu cầu đó đòi hỏi thầy phải nỗ lực nhiều hơn.
 
Còn nữa, trước đây người ta vẫn nhìn thấy người thầy có một chuẩn mực, chuẩn mực ngày nay không thay đổi với chuẩn mực ngày xưa nhưng lại thêm nhiều chuẩn mực mới, đặc biệt là bây giờ trong xã hội có được sự giao thoa văn hóa của các nền văn hóa khác nhau trên thế giới. Vậy người thầy phải làm thế nào để tạo ra được những chuẩn mực đó chứ không phải co cứng trong những chuẩn mực trước đây. Nếu người thầy luôn luôn thích nghi được quá trình đổi mới, theo kịp với những nhu cầu của người học, nhu cầu của xã hội thì khi đó quá trình đào tạo giáo dục, quá trình truyền tải các tri thức của nhà trường thực sự sẽ đến được với người học và mang lại giá trị thực sự.
 
Theo GS.TS Đinh Quang Báo- nguyên hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, hiện có 3 từ khóa để diễn tả về đổi mới giáo dục hôm nay, đó là: người thầy, xã hội hiện đại và khó khăn. Trong 3 khái niệm, cách gọi là giáo viên, giảng viên và nhà giáo, ông thích nhất là từ nhà giáo vì nhà giáo là khái niệm người thầy trong xã hội hiện đại. Nhà giáo phải là nhà giáo dục, nhà khoa học, nhà văn hóa kết hợp với nhau mới làm nên chuẩn mực của nhà giáo trong xã hội hiện đại.
 
“Học trò bây giờ đắm mình trong bể thông tin. Cho nên, người thầy phải làm gì để chuyển đổi từ người cung cấp thông tin sang người dạy cho học trò biết thu nhập, xử lý, cư xử với thông tin ấy để trở thành những thông tin có lợi cho mình, cho cộng đồng và xã hội”- GS Báo nói. 
 
Áp lực đến từ... dân chủ học đường 
 
Nhiều giáo viên chia sẻ, làm nghề giáo thời nay khó quá. Nếu như nhiều năm trước, xã hội vẫn quan niệm “Không thầy đố mày làm nên” - người thầy được toàn quyền về việc tạo ra sản phẩm, có thể răn dạy học sinh theo cách của thầy mà phụ huynh không can thiệp vào, thì bây giờ sự quan tâm, đồng hành của phụ huynh đối với nhà trường rất sát sao tích cực. Nhưng chính sự giám sát của phụ huynh đối với người thầy cũng là áp lực không nhỏ. Có thể cách đây mươi năm, việc thầy cô đánh vài thước kẻ đối với học trò là chuyện nhỏ, nhưng bây giờ chỉ cần đưa lên mạng xã hội là cả cộng đồng cùng lên án. 
 
Bình luận về những rủi ro, áp lực của thầy, cô giáo, GS.TS. Đinh Quang Báo nhấn mạnh: Bây giờ thông tin đến nhiều chiều, thầy giáo gặp rất nhiều rủi ro. Đôi khi chỉ một động tác nhẹ của nhà giáo đối với con em học sinh cũng bị cho là bạo hành học đường, thầy giáo có khi mất việc với những tình huống vô cùng đa dạng. Vì thế mới nói làm giáo viên bây giờ còn rủi ro hơn cả tham gia giao thông. Đôi khi dạy xong một buổi mới biết mình an toàn.
 
Liên quan tới vấn đề này, PGS.TS Đặng Quốc Thống- hiệu trưởng Trường THPT Đoàn Thị Điểm phân tích: Cụm từ “dân chủ học đường” được đặt ra lâu nay. Nhưng dân chủ thế nào để thầy ra thầy, trò ra trò quả thực không dễ để trả lời. Dân chủ là cần thiết, là văn minh. Tuy nhiên nếu thực hiện dân chủ không đúng nó có thể kéo theo những hệ lụy. 
 
Những băn khoăn ấy là hoàn toàn có thật bởi học sinh thời nay có thể luôn sẵn sàng ghi âm, máy ảnh để “chộp” từng khoảng khắc thầy cô nóng giận. Có khi chỉ một chút mất kiểm soát, người thầy có thể bị chính học trò của mình đưa lên mạng xã hội, là tâm điểm của mọi sự lên án. Vì thế giữ được cái uy người thầy, cũng thật không dễ. 
 
Thực tế cho thấy, ở bất cứ thời đại nào, việc làm thầy chưa bao giờ dễ. Dân chủ là cần thiết là văn minh, đó chính là một kênh phản hồi của hệ thống, để có thể từ những phản hồi tích cực mà hệ thống đó có sự điều chỉnh phù hợp. Tuy nhiên nếu thực hiện dân chủ không đúng nó có thể kéo theo những hệ lụy. Song dù thế nào cũng phải nhìn nhận tăng cường dân chủ trong học đường, luôn có 2 mặt.
 
Điều quan trọng nó khiến giáo viên phải có trách nhiệm hơn, tôn trọng học sinh hơn, ứng xử phù hợp hơn trong các tình huống sư phạm. Người thầy cũng không nên né tránh, phải rụt rè khi xử lý, giáo dục, giúp đỡ học sinh chưa ngoan. Nếu người thầy luôn làm đúng, làm với tình yêu thương, bao dung, nhân văn, coi học sinh như con em của mình thì học sinh và phụ huynh luôn luôn ủng hộ và dư luận cũng sẽ đồng tình. “Tôn trọng học sinh hơn, lắng nghe các phản hồi của học sinh, yêu thương, thân thiện để hiểu học sinh hơn, luôn đặt mình vào vị trí của học sinh của phụ huynh… thì chưa bao giờ cái uy của người thầy bị mất đi” -  đó là quan điểm của PGS Thống. 
 
Theo phân tích của nhiều chuyên gia giáo dục, dân chủ ở trường học chỉ đạt được ý nghĩa tích cực khi nó thực sự là dân chủ lành mạnh, trong đó cả giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh đều hiểu rõ về quyền hạn và trách nhiệm của mình. Và chỉ khi mỗi người đều vì lợi ích chung, đều có chung mối quan tâm là dành những gì tốt đẹp nhất, yêu thương nhất cho học sinh thì khi ấy dân chủ mới thật có ý nghĩa và phát huy tác dụng.
 
Nhìn một cách rộng hơn là xã hội khi đã nhìn rõ hơn, cảm thông hơn với những áp lực mà các thày cô giáo hôm nay đang phải đối mặt, họ sẽ hiểu hơn, yêu hơn và trân trọng hơn nghề nhà giáo. Đây cũng chính là cái đích hướng tới của việc dạy học sinh về đạo làm người.
 
Minh Quang